Pages

Monday, September 28, 2026

28: Fei-Fei Li

at No comments:
Labels:

28: Balen

at No comments:
Labels: , , , , ,

Saturday, September 26, 2026

26: United Nations

at No comments:
Labels: , , ,

Monday, September 21, 2026

छाड़ा सांसद अमरेश

छाड़ा सांसद अमरेश। बिना नाथको बयल। असनको छाड़ा सांढ़। आत्म सम्मान बिनाको सांसद। 

उल्लु सांसद अमरेश। पढ़ेलेखेको उल्लु। अमरेश सिंह चुनाव लड्दाखेरि "मेरो क्षेत्रमा बालेन आउँदैनन् भने म आत्मदाह गर्छु" भनेको मान्छे। अर्थात् त्यति बेलाको होइन, देशभरि नै प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा बालेनको नाममा भोट परेको छ। त्यो लहरमा चुनाव जितेको मान्छे अमरेश। अहिले सबै बिर्सियो। 

लोकप्रिय नेता त नेपालमा कति आए, आए बालेन पहिलो हैन। तर चुनाव जितेपछि मेयर बनेपछि झन् लोकप्रिय बनेको पहिलो नेता। मेरो जीवनकालको पहिलो नेता। चुनाव जितेपछि झन् लोकप्रिय भयो। किन भन्दाखेरि, काम गर्यो, डेलिभरी गर्यो। जेन जी क्रान्ति भयो, त्यत्रो क्रान्ति भयो। नेपालको पहिलो मौलिक क्रान्ति। 

बाह्र घण्टामा सरकार ढालेको भ्रष्ट सरकार। धमिराले खाइसकेको सरकार, होइन भ्रष्टाचारले भित्र भित्र खाइसकेको सरकार र पार्टीहरू ढालेको। पुरा एउटा राजनीतिक वर्ग नै समाप्त गरेक। क्रान्ति हो त्यो। त्यो क्रान्तिको माग थियो बालेन।

बालेनले नाई भनेपछि मात्र सुशीला कार्कीको नाम अगाडि आको। अनि त्यो नाम जसको नाममा अमरेशको संसदीय क्षेत्रमा भोट खसेको छ। त्यहाँ चुनाव अमरेशले जितेको छैन, बालेनले जितेको छ।

अहिले आएर यो उल्लु मान्छे विपक्षी सांसदको भुमिकामा गइराखेको छ। चुनाव लड्दाखेरि भन्नु पर्थ्यो नि त जनतालाई। म बालेन सरकारको विपक्षी भएर लड्न आएको भनेर, अनि अर्को पार्टीमा जानु पर्थ्यो।

किन राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको टिकट लिनु परेको? चुनावमा जाँदाखेरि भोट माग्दाखेरि, हामीलाई सरकारमा पुर्याउ भनेर भोट मागेको।  अहिले गएर हर्के सँग उभिएको छ। 

बालेन सरकार बनाओ, हामी काम गर्छौं भनेर भोट मागेको। अहिले आएर विपक्षी सांसदको भुमिका मा रमाउने  उल्लु मान्छे अमरेश। PhD डिग्री प्राप्त उल्लु मान्छे, स्वाँठ मान्छे। 

सत्ताधारी सांसदले सरकारको काममा होमा हो मिलाउनु पर्दै—जानु पर्छ भन्ने होइन। तर सत्ताधारी सांसदले जनताबाट जुन mandate पाएको छ, त्यो mandate को अपमान गर्ने अधिकार हुँदैन। त्यहाँ समस्या परेको छ।

अमरेशले चुनावको mandate को अपमान गरेको छ। ऊ—उसको ego मा गएको छ। जानु पर्ने जनताको mandate मा जानु पर्ने चुनावी mandate मा ऊ आफ्नो ego मा बगिरहेको मान्छे। चुनावको mandate जे छ, त्यस अनुसार त काम भइराखेको छ नि।

र पार्टी भित्र, संसदीय दल भित्र आन्तरिक छलफल हुन्छ, होइन त? त्यहाँ तर्क वितर्क हुन्छ, त्यहाँ सहमति असहमति हुन्छ, तर अन्ततः गएर त्यहाँ बहुमतको निर्णयअनुसार अनुशासनमा बस्नुपर्ने हुन्छ सत्ताधारी सांसदले।

चरम अनुशासनहीनतामा गएको छ अमरेश। यो सह्य कुरा होइन। यो जनताको अपमान हो। यो चुनावी mandate को अपमान हो। यो जेन्जी क्रान्तिको mandate को अपमान हो।

त्यो अधिकार अमरेशलाई छैन। छाडा भएर निस्केको छ मान्छे। बिल्कुल अनुशासनहीनता। हर्के भन्दा पनि दुई कदम अगाडि भएर हिँडेछ। के गरेको त्यो?

देश भनेको संविधानले चलाउने हो र संविधानमा स्पष्ट भनिएको छ: बहुमत पाएको पार्टीको संसदीय दलले निर्वाचित गरेको नेता प्रधानमन्त्री बन्ने। त्यहाँ संसदीय दलको मात्र हक चल्छ। त्यहाँ त्यो संसदीय दलमा पार्टी सभापति भनेको सांसद हो।

संविधानमा पार्टी सभापति को कुनै विशेष व्याख्या गरिएको छैन। देश चल्ने संविधानले पार्टीको विधानले पार्टी चल्ने हो।

देश चल्ने भनेको देशको संविधानले देशको संविधानमा स्पष्ट व्यवस्था छ कि बहुमत पाएको पार्टीको संसदीय दलले चुनिएको व्यक्ति र बालेनलाई सर्वसम्मति ले चुनिएको छ।

चुनाव अगाडि पार्टीले घोषणा गरेको मान्छे कि हाम्रो प्रधानमन्त्रीको क्यान्डिडेट बालेन भनेर। र चुनावपछि सर्वसम्मति ले चुनिएको छ।

संविधानमा स्पष्ट व्यवस्था छ, प्रधानमन्त्रीको क्याबिनेट भनेको एकल अधिकार हो। छलफल त होला तर निर्णय प्रधान मंत्रीको। 

पार्टी सभापति मात्र किन जोसुकैसँग छलफल गर्न सक्छन् प्रधानमन्त्री। पार्टीभित्र, पार्टी बाहिर, जनतासँग, मिडियासँग, साथीभाइसँग, क्याबिनेटसँग, जोसुकै अरूसँग छलफल गर्न सक्ने हो। पार्टी सभापतिसँग मात्र होइन।

तर अन्ततः अधिकार भनेको संविधानले दिएको अधिकार भनेको प्रधानमन्त्रीलाई हो। क्याबिनेट बनाउने, क्याबिनेट भत्काउने, कसलाई राख्ने, कसलाई नराख्ने, कति समय राख्ने, सत प्रतिशत पूर्ण अधिकार त्यो प्रधानमन्त्रीको र प्रधानमन्त्री बहुमत प्राप्त पार्टीको संसदीय दलको नेता हो।

प्रधानमन्त्री सत्ता, मन्त्री सत्ता तर सांसद विपक्ष भन्ने हुँदैन।

प्रधानमन्त्री सरकारमा हो, मन्त्रीहरू सरकारमा हो तर सत्ताधारी पार्टीका सांसदहरू सत्तामा हो विपक्षमा हैन।

मन्त्री पद नपाए भने विपक्षमा पुग्ने भन्ने होइन। 

भोट माग्दा खेरि सत्तामा पुग्नका लागि भोट माग्ने। सट्टामा पुगेपछि तर विपक्षी बेंच प्यारो। 

बेलायत जस्तो देशमा, जुन कि संसदीय व्यवस्थाको जननी मानिन्छ, अब पार्टी अध्यक्ष को हो त कसैलाई थाह पनि हुँदैन मान्छेलाई।

किनभने संसदीय व्यवस्था भनेकै संसदीय व्यवस्थामा संसदीय दल हो, संसदीय दल हो। संसदीय दल प्रमुख हो, पार्टी गौण हो। अनि संसदीय दलले चुनेको व्यक्ति नेता प्रधानमन्त्री हो। त्यो हो संसदीय व्यवस्था भनेको।

यो चीनमा जस्तो यो पार्टीय व्यवस्था हैन, नेपालमा संसदीय व्यवस्था हो। भारतमा पनि संसदीय व्यवस्था हो।

आज छन् त बिहारका एकजना भाजपाका अध्यक्ष, राष्ट्रिय अध्यक्ष। अनि त्यो भाजपाको राष्ट्रिय अध्यक्ष भनेको मोदीभन्दा एक पद माथि हो त? होइन नि!

दुई दुई जना भुतपुर्व पार्टी अध्यक्षहरू मोदीको क्याबिनेटमा छन्। अमित शाह र राजनाथ सिंह। पार्टी अध्यक्ष भनेको प्रधानमन्त्री भन्दा एक पद माथिको मान्छे होइन।

संविधानले संसद चिन्छ, संविधानले मन्त्री चिन्छ, संविधानले प्रधानमन्त्री चिन्छ। 

संविधानमा पार्टी अध्यक्षका लागि कुनै विशेष प्रावधान छैन। त्यो पार्टी विधानमा मात्र हो। त्यो कुरा स्पष्ट हुनुपर्छ।

त्यति बुझ्न सकेन भने त्यो चुनावी मैंडेटको अपमान हो, त्यो जेनजी क्रान्तिको अपमान हो।

बेलायत जस्तो देशमा जुन कि संसदीय व्यवस्थाको जननी मानिन्छ। अब party अध्यक्ष को हो त कसैलाई थाहा पनि हुँदैन मान्छेलाई। किनभने संसदीय व्यवस्था भनेकै संसदीय व्यवस्थामा संसदीय दल हो। संसदीय दल हो। संसदीय दल प्रमुख हो, party गौण हो। अनि संसदीय दलले चुनेको व्यक्ति नेता प्रधानमन्त्री हो। त्यो संसदीय व्यवस्था भनेको। 

चीनमा जस्तो दलीय व्यवस्था होइन, नेपालमा संसदीय व्यवस्था हो, भारतमा संसदीय व्यवस्था हो। 

संविधानले सांसद चिन्छ, संविधानले मन्त्री चिन्छ, संविधानले प्रधानमन्त्री चिन्छ। संविधानमा party अध्यक्षका लागि कुनै विशेष प्रावधान छैन। त्यो party विधानमा मात्र हो। त्यो कुरा स्पष्ट हुनुपर्छ। होइन भने, त्यति बुझ्न सकेन भने त्यो चुनावी mandate को अपमान हो, त्यो जेनजी क्रान्तिको अपमान हो।

एउटा सत्ताधारी पार्टी को सांसद कसरी अनुशासनमा बस्छ त्यो हेर्न टाढा जानुपर्दैन। छिमेकी देश भारतलाई हेर।  त्यहाँको भारतीय जनता पार्टी का सांसद हरु कसरी अनुशासनमा बस्छन। कहिले मीडिया सँग गफ गर्दैन। पावरमा पुग्न सजिलो हो। टिकिरहनु गारहो काम हो। चुनावमा आत्मदाह गर्छु भनेर घुर्की लगाएको मान्छे अमरेश अहिले पार्टीलाई आत्म दाहको बाटोमा लाँदैछ।  

अरे बाबा, छिमेकी देश भारतबाट सिक। छिमेकी देश भारतको सत्ताधारी पार्टीसँग सिक। छिमेकी देश भारतको सत्ताधारी पार्टीको संसदीय दलसँग सिक।

अलिकति त humility देखाऊ। यस्तो छाडा साढ़े भएर नहिँड।

अहिले देशमा सत्ताधारी पार्टीलाई सबैभन्दा बढी क्षति पुर्‍याएको मान्छे नै अमरेश छ। त्यस्तो मान्छे पार्टीभित्र लामो टिक्दैन। के गरेको त्यो?

एउटा issue आको छ।

Border मा नेपाल-भारतको border भनेको दुनियाँमा कहिँ नभएको border हो। नेपाल-भारतको border खुला border छ। नेपालको मान्छे भारत जाँदा केही कागजपत्र चाहिन्दैन।

नेपाल-भारतको जुनसुकै तहमा, private sector मा मात्रै हैन, public sector मा पनि, जुनसुकै तहमा नेपाली मान्छे जागीर खान पाइरहेका छन्। त्यस्तो व्यवस्था दुनियाँको अरू कुनै देशमा छैन, कतै छैन। त्यो त उपलब्धि हो, त्यो राम्रो कुरा हो।

आज भारतका केही क्षेत्रहरू, केही प्रदेशहरू, केही इलाकाहरू युरोपभन्दा अगाडि पुगिसकेका छन्। त्यस्तो अर्थतन्त्रमा गएर नेपालीहरूलाई बिना कुनै कागज सहभागी हुने अवस्था छ। 

बॉर्डर मा १०० रुपैयाको सामानको हदबंदी पुरानो कानुन हो। त्यसलाई अद्यावधिक गर्ने काम नै अमरेश जस्ता सांसद को हो। आफ्नो काम गरेकै छैन अमरेश ले। 

अरे बाबा, तिम्रो काम शिकायत गर्ने होइन, तिम्रो काम काम गर्ने हो। तिमी सत्ताधारी पार्टीको सांसद हो।  कानून बनाओ नया। बोर्डर ठीक गर। 

Border को जुन हदबंदी छ, त्यसमा एक सौ, दुई सौ रुपियाँ बाट बढाएर पच्चीस हजार, तीस हजार कति बनाउनुपर्छ। बनाउ। बिल पास गर। 

नयाँ कानून draft गर र आफ्नो पार्टी भित्र यसको पक्षमा समर्थन जुटाओ अनि संसदमा pass गराओ। सक्यो काम गर र शिकायत नगर।  तिमी विपक्षी सांसद हो, अर्को पार्टीको पार्टीको टिकट लिएर लड्नुपर्छ।

सत्ताधारी party को सांसदको भुमिका मा नै छैन अमरेश। हवाइ फायर का हवाइ फायर।  

आफ्नों सरकार ले गरेको काम को पक्षमा भाष्य निर्माण गर्दै जाने: संसदमा पनि  - media मा पनि  - सड़क मा पनि  - आम जनता का बीच मा पनि। 

सत्ताधारी पार्टीको सांसदको काम हो नयाँ नयाँ कानुन बनाउने। उद्यमीहरूलाई दुःख दिने कानुनहरू छन्, उद्यमीहरूलाई दुःख दिने प्रक्रियाहरू छन्, bureaucratic प्रक्रियाहरू। त्यलाई निस्तेज पार्ने किसिमले नयाँ नयाँ कानुन बनाउनु पर्छ। त्यो हो सत्ताधारी सांसदको काम।

अमरेशको काम त्यो हो। त्यहाँ JNU मा गएर PhD गरेको मान्छे थियो। हँ, कुरा गरेको छ स्वाँठ कुरा, मुर्ख कुरा, हर्के style को कुरा। तर degree छ कहाँबाट भन्दाखेरि JNU। JNU भनेको India को Harvard जस्तो हो। हँ, India को Cambridge, India को Oxford, India को Harvard भनेको JNU।

त्यस्तो राम्रो ठाउँमा पढेर PhD गरेर आको मान्छे कुरा चाहिँ स्वाँठ कुरा गर्दै रहेछ। आफ्नो काम गर्नु नि, सत्ताधारी सांसदले कानुन बनाउने काम गर्ने हो। खोइ त बनाको? एउटा कानुन बनाको छ हाम्रो यसले? एउटा पनि बनाको छैन।

नेपाल भारत border मा ज्यादती भयो भनेपछि त अरे बाबा त्यो कानुन सच्याउने काम तिम्रो हो। तिमीले कोसँग माग गरेको? तिमी त सत्ताधारी सांसद हो। विपक्षी सांसदले माग गर्न सक्छ। यो चाहियो, त्यो चाहियो, यो भएन, त्यो भएन भन्न सक्छ। सत्ताधारी सांसदले त काम गर्ने हो।

नेपाल भारत border मा ज्यादती भएको छ भने जुन कानुनको आधारमा भएको हो, त्यो कानून सच्चाउने काम तिम्रो हो।

at No comments:
Labels: ,

Thursday, September 10, 2026

10: BRICS

at No comments:
Labels:

10: Nepal

at No comments:
Labels:

Tuesday, September 08, 2026

मोदीले फोन गर्न भ्याए त बालेन लाई


मोदीले फोन गर्न भ्याए त बालेन लाई। घटना घटेकै दिन। किन होला? किनभने दुनिया भरिकै चलन हो। एउटा PMO ले अर्को PMO लाई सीधा संपर्क गर्न सक्छ। डिप्लोमैटिक भाषामा प्रोटोकॉल भनिन्छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प को व्हाइट हाउस ले चाहेको खण्डमा नेपालको PMO सँग सीधा संवाद गर्न सक्छ। 

त्यसरी नै अमेरिका को विदेश मंत्रालय को नेपालको विदेश मन्त्रालयसँग सीधा संवाद चलिरहन्छ। त्यो संवैधानिक व्यवस्था हो। विदेश नीति विदेश मंत्रालय मार्फ़त नै चल्ने हो। 

तर अमेरिकी विदेश मन्त्रीले नेपालको सत्ताधारी पार्टी को सभापति लाई फोन गर्नु कुनै अनौठो कुरा होइन। सकारात्मक कुरा हो। राष्ट्रपतिले प्रधान मन्त्रीलाई फोन गर्न समय पाएनन। विदेश मंत्री ले पार्टी सभापतिलाई फोन गरे। यस्तो कुरा बारे गन्थनमन्थन हुने भनेको नेपाल जस्तो देशमा मात्र हो। 

नेपालको प्रधान मंत्री ले सत्ता सम्हाले लगत्तै अमेरिकी राजदुत लाई भेटेकै हो। 

जनता को मैंडेट ले बनाएको प्रधान मंत्री ले पहिला आफ्नो घरायसी मामलामा फोकस गर्नु अनौठो होइन। मैंडेट को सम्मान हो। विदेश नीति ठप्प भएको अवस्था होइन। त्यसैकालागि त विदेश मंत्री छ। त्यत्रो परराष्ट्र मंत्रालय छ। 

पार्टी सभापतिले तर पदमा रहेका विदेशी अधिकारी हरुसँग को अन्तरक्रिया बारे परराष्ट्र मंत्रालय सँग समन्वय भने गर्नुपर्ने हुन्छ। होइन भने त्यो अनौपचारिक गफगाफ भयो। 


at No comments:
Labels: , ,

Wednesday, September 02, 2026

2: Nepal Mega Flood

at No comments:

2: Balen Shah

at No comments:
Labels: , ,
Subscribe to: Posts (Atom)