The only full timer out of the 200,000 Nepalis in the US to work for Nepal's democracy and social justice movements in 2005-06.
Monday, June 08, 2026
Saturday, June 06, 2026
6: Shishir Khanal
I offer the cheapest compute in the world at half price, if you pay three years in advance. This will give Nepal triple digit growth rates for a few years. China did 13% peak, one year. @chamath Raising 10M. Pitch in. Come in at 1M. This is a Solara. https://t.co/EOVYr5utRn
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) June 6, 2026
So @DarioAmodei 500M now, for 1B worth of compute in three years? The demand is bottomless. You know that. ЁЯСЖЁЯСЖЁЯМЮ
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) June 6, 2026
Jeff Bezos reveals the simple phrase that saved him countless arguments running Amazon
— Jaynit (@jaynitx) June 5, 2026
"Disagree and commit is a really important principle that saves a lot of arguing"
"One of my direct reports would want to do something. I'd think it was a bad idea. We'd go back and forth and… pic.twitter.com/PSanaNY23b
рдк्рд░िрдп рд░ाрд╕्рд╡рдкा рдкрд░िрд╡ाрд░рдЬрди
— Rabi Lamichhane (@hamrorabi) June 6, 2026
рдирдорд╕्рдХाрд░, рдЬрдп рдШрдг्рдЯी।
рд░ाрд╕्рд╡рдкाрдХो рдкрд╣िрд▓ो рдорд╣ाрдзिрд╡ेрд╢рдирдХो рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЕрди्рддрд░्рдЧрдд рд╡рдбा рд░ рдкाрд▓िрдХा рддрд╣рдХा рдЕрдзिрд╡ेрд╢рдирд╣рд░ू рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕рдо्рдкрди्рди рднрдЗрд╕рдХेрдХा рдЫрди्। рдЖрдЬ рд░ рднोрд▓ि рдЕрд░्рдеाрдд् (рдЬेрда реирей рд░ реирек рдЧрддे) рдЬिрд▓्рд▓ा рдЕрдзिрд╡ेрд╢рдирд╣рд░ू рд╣ुँрджैрдЫрди्। рдЕрдзिрд╡ेрд╢рди рд░ рдорд╣ाрдзिрд╡ेрд╢рди рдХेрд╡рд▓ рдиेрддृрдд्рд╡ рдЪрдпрдирдХो рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоाрдд्рд░ рд╣ोрдЗрди,…
They are being stupid. Cancer is the final step. There is a ton of damage on the way to there. Like bad breath.
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) June 6, 2026
When did Anthropic take the lead on OpenAI?
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) June 6, 2026
1,000 Solaras In 10 Years https://t.co/4gg0Z3FUmJ
I once flew 30+ hours from Melbourne to London to pitch during the peak of the SoftBank Vision Fund era.
— Jack Zhang (@awxjack) June 4, 2026
I had a 39°C fever.
The investor was 90 minutes late.
When he finally walked into the room, he was barefoot.
No shoes. No socks. Just completely barefoot.
I started… https://t.co/M2U00SqOle
Dal Bhat Power - 24 Hour!
— Damon Zumbroegel (@DamonZumbroegel) June 5, 2026
In Nepal most everyone eats Dal Bhat - Rice and Lentils (local legumes) 2-3 times a day. Every single day of their lives. Nepalis are sting people, and Dal Bhat is their fuel. Eatting the same thing everyday, fresh from the garden, it a good way for… pic.twitter.com/ah2PNqFKrs
Friday, June 05, 2026
Unlocking Prosperity: How India’s Digital Triad of Aadhaar, UPI, and Land Reform Can Create Wealth Across the Global South
рд╕рдоृрдж्рдзिрдХो рдвोрдХा рдЦोрд▓्рджै: рдЖрдзाрд░, рдпूрдкीрдЖрдИ рд░ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░рдХो рднाрд░рддрдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпीрд▓े рдХрд╕рд░ी рд╡िрд╢्рд╡ рджрдХ्рд╖िрдгрдоा рд╕рдо्рдкрдд्рддि рд╕िрд░्рдЬрдиा рдЧрд░्рди рд╕рдХ्рдЫ
рднाрд░рддрдоा рдХाрдпрдо рд░рд╣ेрдХो рдЧрд░िрдмी рдоुрдЦ्рдпрддः рд╕्рд░ोрддрд╕ाрдзрди рд╡ा рдоाрдирд╡ рдкूँрдЬीрдХो рдЕрднाрд╡рдХा рдХाрд░рдг рд╣ोрдЗрди, рдмрд░ु рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░ рд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдк्рд░рдгाрд▓ीрд╣рд░ूрдХो рдЕрднाрд╡рдХा рдХाрд░рдг рд╣ो। рдпрд╕ рдЪुрдиौрддीрдХो рдХेрди्рдж्рд░рдоा рд╕्рдкрд╖्рдЯ, рдбिрдЬिрдЯाрдЗрдЬ्рдб рднूрдоि рдЕрднिрд▓ेрдЦрд╣рд░ूрдХो рдХрдоी—рдЬрд╕рд▓ाрдИ рдк्рд░ाрдпः “рднूрдоि рдЖрдзाрд░” рднрдиिрди्рдЫ—рд░ рдЕрд░्рдердкूрд░्рдг рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░рдХो рдЕрднाрд╡ рд░рд╣ेрдХो рдЫ। рдпрд╕ рд╕рдорд╕्рдпाрдХो рд╕рдоाрдзाрди рднрдиेрдХो рд╡िрдж्рдпрдоाрди рд╕рдо्рдкрдд्рддिрдХो рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рдЧрд░्рдиु рд╣ोрдЗрди; рдмрд░ु рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдо्рдкрдд्рддि рд╕िрд░्рдЬрдиा рд╣ुрди рд╕рдХ्рдиे рдЕрд╡рд╕्рдеा рдиिрд░्рдоाрдг рдЧрд░्рдиु рд╣ो।
рдПрдЙрдЯा рд╕ाрдоाрди्рдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрд░िрд╡ाрд░рдХो рдХрд▓्рдкрдиा рдЧрд░ौं, рдЬрд╕рд╕ँрдЧ релреж рдПрдХрдб рдЬрдоिрди рдЫ рддрд░ рдд्рдпрд╕рдХो рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╡ा рд╡िрд╡ाрджिрдд рдЫ। рдЯुрдХ्рд░ाрдЯुрдХ्рд░ा рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡, рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЕрднिрд▓ेрдЦрдХो рдЕрднाрд╡, рд░ рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡рдХा рдХाрд░рдг рд▓рдЧाрдиी, рдЛрдг рдкрд╣ुँрдЪ, рд░ рдЙрдд्рдкाрджрдирд╢ीрд▓рддा рдиिрд░ुрдд्рд╕ाрд╣िрдд рд╣ुрди्рдЫрди्। рд▓рдХ्рд╖िрдд рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рд░ рдмрд▓िрдпो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднूрдоि рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी (рднूрдоि рдЖрдзाрд░) рдХो рдоाрдз्рдпрдордмाрдЯ рдд्рдпो рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡рд▓ाрдИ реиреж рдПрдХрдб рд╕्рдкрд╖्рдЯ, рдХाрдиुрдиी рд░ूрдкрдоा рдк्рд░рдоाрдгिрдд, рд░ рдмрдЬाрд░рдпोрдЧ्рдп рдЬрдоिрдирдоा рд░ूрдкाрди्рддрд░рдг рдЧрд░्рди рд╕рдХिрди्рдЫ। рдкाँрдЪ рд╡рд░्рд╖рднिрдд्рд░, рдмैंрдХрдоा рдзिрддो рд░ाрдЦ्рди рд╕рдХिрдиे, рд▓рдЧाрдиीрдпोрдЧ्рдп, рд░ рдмрдЬाрд░рдоा рдмेрдЪ्рди рд╕рдХिрдиे рддी реиреж рдПрдХрдб рдЬрдоिрдирдХो рдоूрд▓्рдп рдкрд╣िрд▓ेрдХा релреж рдПрдХрдбрднрди्рджा рдзेрд░ै рдмрдвी рд╣ुрди рд╕рдХ्рдЫ। рдЙрдд्рдкाрджрдирд╢ीрд▓рддा рдмрдв्рдЫ, рд╡िрд╡ाрдж рдШрдЯ्рдЫ, рдмрдЬाрд░рд╣рд░ू рдк्рд░рднाрд╡рдХाрд░ी рдмрди्рдЫрди्, рд░ рдкूँрдЬीрдХो рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдмрдв्рдЫ। рдпो рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рд╣ोрдЗрди; рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░рдоाрд░्рдлрдд рд╣ुрдиे рд░ूрдкाрди्рддрд░рдг рд╣ो।
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпीрдХो рд╢рдХ्рддि
рднाрд░рддрд▓े рдкрд╣िрд▓े рдиै рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкूрд░्рд╡ाрдзाрд░рдХा рджुрдИ рдЖрдзाрд░рд╕्рддрдо्рдн рдиिрд░्рдоाрдг рдЧрд░िрд╕рдХेрдХो рдЫ—рдЖрдзाрд░, рд╡िрд╢्рд╡рдХै рд╕рдмैрднрди्рджा рдаूрд▓ो рдмाрдпोрдоेрдЯ्рд░िрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣िрдЪाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी, рд░ рдпूрдкीрдЖрдИ (Unified Payments Interface), рдЬрд╕рд▓े рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдордпрдоा рди्рдпूрди рд▓ाрдЧрддрдоा рднुрдХ्рддाрдиी рд╕рдо्рднрд╡ рдмрдиाрдЙँрджै рд╡िрдд्рддीрдп рдХाрд░ोрдмाрд░рдоा рдХ्рд░ाрди्рддि рд▓्рдпाрдПрдХो рдЫ। рдЕрдм рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд░рд╣ेрдХो рддेрд╕्рд░ो рдЖрдзाрд░рд╕्рддрдо्рдн рднрдиेрдХो рд╡्рдпाрдкрдХ рднूрдоि рдЖрдзाрд░ рд╣ो—рд╡्рдпрдХ्рддिрдХो рдкрд╣िрдЪाрдирд╕ँрдЧ рдЬोрдбिрдПрдХो, рдЫेрдбрдЫाрдб рдЧрд░्рди рдирд╕рдХिрдиे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднूрдоि рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдк्рд░рдгाрд▓ी।
рдЖрдзाрд░, рдпूрдкीрдЖрдИ, рд░ рднूрдоि рдЖрдзाрд░рдХो рдпो рдд्рд░рдпी, рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░рд╕ँрдЧ рдоिрд▓ेрд░, рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЪрдХ्рд░ рд╕िрд░्рдЬрдиा рдЧрд░्рдЫ:
рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣िрдЪाрдирд▓े рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдЧрд░्рдЫ।
рд╕्рдкрд╖्рдЯ рднूрдоि рд╢ीрд░्рд╖рдХрд▓े рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдмрдЬाрд░, рдЛрдг, рд░ рд▓рдЧाрдиीрд▓ाрдИ рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрдЙँрдЫ।
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдХ्рддाрдиीрд▓े рдХाрд░ोрдмाрд░рд▓ाрдИ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी, рдЫिрдЯो, рд░ рдЯ्рд░्рдпाрдХ рдЧрд░्рди рд╕рдХिрдиे рдмрдиाрдЙँрдЫ।
рдпрд╕рдХो рдкрд░िрдгाрдо рдХे рд╣ुрди्рдЫ? рдЕрд░्рдерддрди्рдд्рд░рдоा рд╣ुрдиे рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдХो рд╡िрд╢ाрд▓ рд╣िрд╕्рд╕ा—рд╕рдо्рднрд╡рддः репреж рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╡ा рд╕ोрднрди्рджा рдмрдвी—рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд░рдгाрд▓ीрдоा рд░ूрдкाрди्рддрд░рдг рд╣ुрди्рдЫ। рдЬрдм рднूрдоि, рдкрд╣िрдЪाрди, рд░ рдкैрд╕ा рдЦुрд▓ा рддрдеा рдЕрди्рддрд░рд╕рдЮ्рдЪाрд▓рдирдпोрдЧ्рдп рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлрд░्рдордоा рд╕рд░्рдЫрди्, рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рд▓ुрдХाрдЙрди рдЕрдд्рдпрди्рдд рдХрдаिрди рд╣ुрди्рдЫ। рд╕ाрдиा рдШुрд╕рдЦोрд░ी, рдирдХ्рдХрд▓ी рд▓ाрднрдЧ्рд░ाрд╣ी, рд░ рдЕрдкाрд░рджрд░्рд╢ी рднूрдоि рдХाрд░ोрдмाрд░рд╣рд░ू рдкрд░्рджाрдлाрд╕ рд╣ुрди्рдЫрди्। рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рд░ोрддрд╣рд░ू рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрднрдЧ्рд░ाрд╣ीрд╕рдо्рдо рдкुрдЧ्рдЫрди्। рд╕рдо्рдкрдд्рддि рднрдПрдХा рдоाрдиिрд╕рд╣рд░ूрд▓े рдЛрдг рдкाрдЙँрдЫрди्। рдмрдЬाрд░рд╣рд░ू рдЕрдЭ рдк्рд░рднाрд╡рдХाрд░ी рд░ूрдкрдоा рд╕рдЮ्рдЪाрд▓рди рд╣ुрди्рдЫрди्।
рдШрд░ेрд▓ु рд╕рдоाрдзाрдирджेрдЦि рд╡िрд╢्рд╡рд╡्рдпाрдкी рдиेрддृрдд्рд╡рд╕рдо्рдо
рднाрд░рддрдХो рдЕрдиुрднрд╡рд▓े рдЙрд╕рд▓ाрдИ рд╡िрд╢्рд╡ рджрдХ्рд╖िрдгрдХो рдиेрддृрдд्рд╡ рдЧрд░्рдиे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдЧрд░ेрдХो рдЫ। рдзेрд░ै рд╡िрдХाрд╕ोрди्рдоुрдЦ рджेрд╢рд╣рд░ू рдкрдиि рдпिрдиै рдЖрдзाрд░рднूрдд рд╕рдорд╕्рдпाрд╣рд░ूрдмाрдЯ рдЧ्рд░рд╕्рдд рдЫрди्—рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░, рдЯुрдХ्рд░ाрдЯुрдХ्рд░ा рднूрдоि рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡, рдирдЧрджрдоा рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрд░्рдерддрди्рдд्рд░, рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рд░ рдЪुрд╣ाрд╡рдЯ, рддрдеा рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ीрдмाрдЯ рдмрд╣िрд╖्рдХृрдд рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा। рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдо्рднाрд╡рдиाрдХो рдЕрднाрд╡ рд╣ोрдЗрди; рд╕рдорд╕्рдпा рдд्рдпрд╕्рддो рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдк्рд░рд╡िрдзिрдХो рдЕрднाрд╡ рд╣ो рдЬрд╕рд▓े рд╕рдо्рднाрд╡рдиाрд▓ाрдИ рд╕рдоृрдж्рдзिрдоा рд░ूрдкाрди्рддрд░рдг рдЧрд░्рдЫ।
рднाрд░рддрд▓े рдпो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╡िрд╢्рд╡рд╕ँрдЧ рд╕ाрдЭा рдЧрд░्рди рд╕рдХ्рдЫ। рдЬрд╕्рддै рднाрд░рддрд▓े рдпूрдкीрдЖрдИ рд░ рдЖрдзाрд░рдмाрдЯ рдк्рд░ेрд░िрдд рдоोрдбेрд▓рд╣рд░ू рдоिрдд्рд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╣рд░ूрд╕ँрдЧ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдЧрд░िрд╕рдХेрдХो рдЫ, рдд्рдпрд╕ैрдЧрд░ी рдЕрдм рдЙрд╕рд▓े рднूрдоि рдЖрдзाрд░ рд░ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░рдХो рд░ूрдкрд░ेрдЦा рд╕рд╣िрддрдХो рдПрдХीрдХृрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпी рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ूрдкрдоा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдЧрд░्рдиुрдкрд░्рдЫ। рдпो рджाрди рд╡ा рдирд╡-рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХрддा рд╣ोрдЗрди; рдпो рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рд░ рд╡िрдХाрд╕ाрдд्рдордХ рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ो। рднाрд░рддрд▓े рдЗрдЬाрдЬрддрдкрдд्рд░, рдкрд░ाрдорд░्рд╢, рд░ рдк्рд░ाрд╡िрдзिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╢ुрд▓्рдХрдоाрд░्рдлрдд рдЖрдо्рджाрдиी рдЧрд░्рди рд╕рдХ्рдЫ, рдЬрдмрдХि рд╕ाрдЭेрджाрд░ рджेрд╢рд╣рд░ूрд▓ाрдИ рдЙрдиीрд╣рд░ूрдХो рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдо рдк्рд░рдгाрд▓ी рдиिрд░्рдоाрдг рдЧрд░्рди рд╕рд╣рдпोрдЧ рдкुрд░्рдпाрдЙрди рд╕рдХ्рдЫ। рд╡्рдпाрдкाрд░, рд╕рдж्рднाрд╡рдиा, рдк्рд░рд╡िрдзि рдоाрдкрджрдг्рдбрдоा рдиेрддृрдд्рд╡, рд░ рдЕрдЭ рд╕рдоृрдж्рдз рд╡िрд╢्рд╡ рджрдХ्рд╖िрдгрдХा рд░ूрдкрдоा рдпрд╕рдХो рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдЕрдд्рдпрди्рдд рдаूрд▓ो рд╣ुрдиेрдЫ।
рд╕рдо्рдкрдд्рддि рд╕िрд░्рдЬрдиा, рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рд╣ोрдЗрди
рдХेрд╣ी рдЖрд▓ोрдЪрдХрд╣рд░ूрд▓े рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░рд▓ाрдИ рдзрдиीрдмाрдЯ рд▓िрдПрд░ рдЧрд░िрдмрд▓ाрдИ рджिрдиे рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдХा рд░ूрдкрдоा рд╣ेрд░्рди рд╕рдХ्рдЫрди्। рддрд░ рдд्рдпो рджृрд╖्рдЯिрдХोрдгрд▓े рдаूрд▓ो рдЪिрдд्рд░рд▓ाрдИ рдЫुрдЯाрдЙँрдЫ। рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░ рдмрдЬाрд░рдпोрдЧ्рдп рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░рд▓े рд╕рдо्рдкрдд्рддिрдХो рдоूрд▓्рдп рдЧुрдгाрдд्рдордХ рд░ूрдкрдоा рдмрдвाрдЙँрдЫ। рдпрд╕рд▓े рдоाрдЯोрдХो рдЧुрдгрд╕्рддрд░ рд╕ुрдзाрд░, рд╕िंрдЪाрдЗ, рдпाрди्рдд्рд░ीрдХрд░рдг, рд░ рдХृрд╖ि рд╡िрд╡िрдзीрдХрд░рдгрдоा рджीрд░्рдШрдХाрд▓ीрди рд▓рдЧाрдиीрд▓ाрдИ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рджिрди्рдЫ। рдпрд╕рд▓े рдХिрд╕ाрдирд╣рд░ूрд▓ाрдИ рд░ाрдо्рд░ो рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुँрджा рдХृрд╖ि рдЫोрдб्рди рд╕рдХ्рдиे рдмрдиाрдЙँрдЫ, рддрд░ рдЬрдоिрдирдоा рдмрди्рдж рднрдПрдХो рдкूँрдЬी рдЧुрдоाрдЙрдиुрдкрд░्рджैрди। рдпрд╕рд▓े рдоुрдж्рджाрдоाрдоिрд▓ा, рд╣िंрд╕ा, рд░ рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдкूँрдЬीрд▓ाрдИ рдХрдо рдЧрд░्рдЫ।
рдЬрдм рдХुрдиै рдкрд░िрд╡ाрд░рдХो рдШрдЯेрдХो рддрд░ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдкрдоा рджрд░्рддा рдЧрд░िрдПрдХो реиреж рдПрдХрдб рдЬрдоिрдирд▓े рдмрдвी рдЖрдо्рджाрдиी рджिрди्рдЫ, рдЛрдг рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдЧрд░्рдЫ, рд░ рдоूрд▓्рдпрдоा рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрди्рдЫ, рддрдм рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрдиीрдп рдЕрд░्рдерддрди्рдд्рд░рд▓े рд▓ाрдн рдЙрдаाрдЙँрдЫ। рдпрд╕्рддा рд▓ाрдЦौँ рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡рд╣рд░ूрдоा рдпो рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рджोрд╣ोрд░िँрджा, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╕्рддрд░рдоा рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕рдо्рдкрдд्рддि рд╕िрд░्рдЬрдиा рд╣ुрди्рдЫ।
рдЕрдЧाрдбिрдХो рдмाрдЯो
рднाрд░рддрд▓े рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдЖрдл्рдиै рднूрдоि рдбिрдЬिрдЯाрдЗрдЬेрд╢рди рдЕрднिрдпाрдирд▓ाрдИ рддीрд╡्рд░рддा рд░ рдХрдаोрд░рддाрдХा рд╕ाрде рд╕рдо्рдкрди्рди рдЧрд░्рдиुрдкрд░्рдЫ। рднूрдоि рд╢ीрд░्рд╖рдХрд╣рд░ू рд╕рд╣ी, рд╡िрд╡ाрджрд░рд╣िрдд, рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░ рд░ूрдкрдоा рдХाрд░ोрдмाрд░рдпोрдЧ्рдп рд╣ुрдиुрдкрд░्рдЫ, рд╕ाрдеै рдХрдордЬोрд░ рд╕рдоुрджाрдпрд╣рд░ूрдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрдиि рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдЧрд░िрдиुрдкрд░्рдЫ। рд╕्рд╡рджेрд╢рдоा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕рдлрд▓рддा рдиै рд╡िрджेрд╢рдоा рд╕рдмैрднрди्рджा рдмрд▓िрдпो рдк्рд░рдоाрдг рд╣ुрдиेрдЫ।
рд╡िрд╢्рд╡ рджрдХ्рд╖िрдгрдХा рд▓ाрдЧि рд╕рди्рджेрд╢ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЫ: рд╡्рдпाрдкрдХ рдЧрд░िрдмीрдмाрдЯ рдмाрд╣िрд░ рдиिрд╕्рдХрдиे рд╕рдмैрднрди्рджा рдЫिрдЯो рдоाрд░्рдЧ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣िрдЪाрди, рд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоुрдж्рд░ाрдмाрдЯ рдЬाрди्рдЫ। рднाрд░рддрд▓े рдпी рдЙрдкрдХрд░рдгрд╣рд░ू рдиिрд░्рдоाрдг рдЧрд░िрд╕рдХेрдХो рдЫ। рдЕрдм рдЙрд╕рд▓े рдпो рд╕ंрд░рдЪрдиाрд▓ाрдИ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕рдХा рд╕ाрде, рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рд░ूрдкрдоा, рд░ рдЙрджाрд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╡िрд╢्рд╡рд╕ँрдЧ рд╕ाрдЭा рдЧрд░्рдиुрдкрд░्рдЫ, рдХिрдирдХि рдХрдордЬोрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╕ंрд░рдЪрдиाрдХा рдХाрд░рдг рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдиे рджुःрдЦ рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдЫ рд░ рдпрд╕рдХो рд╕рдоाрдзाрди рд╕рдо्рднрд╡ рдЫ।
реирезрдФँ рд╢рддाрдм्рджीрд▓े рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдЧрд░ेрдХो рдЫ। рдпрд╕ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпीрдХो рдиेрддृрдд्рд╡ рдЧрд░ेрд░ рднाрд░рддрд▓े рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╢्рд╡рдХो “рдм्рдпाрдХ рдЕрдлिрд╕” рдХो рднूрдоिрдХाрдмाрдЯ рдоाрдеि рдЙрда्рди рд╕рдХ्рджैрди, рддрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рджрдХ्рд╖िрдгрдХो рд╕рдмैрднрди्рджा рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ाрдЭेрджाрд░ рдмрди्рди рд╕рдХ्рдЫ—рд╕рдоृрдж्рдзिрдХो рдЖрдХांрдХ्рд╖ाрд▓ाрдИ рджोрд╣ोрд░्рдпाрдЙрди рд╕рдХिрдиे рд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдЧрд░्рди рд╕рдХिрдиे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддाрдоा рд░ूрдкाрди्рддрд░рдг рдЧрд░्рджै।
India’s persistent poverty is not primarily a failure of resources or human capital, but a failure of formal property rights and transparent systems. At the heart of this challenge lies the absence of clear, digitized land records—often described as “land Aadhaar”—and meaningful land reform. Addressing this is not about redistributing existing wealth, but about unleashing the conditions for genuine wealth creation.
Consider a typical rural family holding 50 acres of land under ambiguous or disputed titles. Fragmented ownership, lack of clear records, and insecure tenure discourage investment, credit access, and productivity. Through targeted land reform and the introduction of a robust digital land titling system (land Aadhaar), that holding might be streamlined to 20 clearly titled, marketable acres. Within five years, those 20 acres—now bankable, mortgageable, and investable—can become worth far more than the original 50 acres ever were. Productivity rises, disputes fall, markets function, and capital flows in. This is not redistribution; it is transformation through secure property rights.The Power of the TriadIndia has already built two pillars of a powerful digital public infrastructure: Aadhaar, the world’s largest biometric digital identity system, and UPI (Unified Payments Interface), a real-time, low-cost payment rail that has revolutionized financial transactions. The missing third pillar is comprehensive land Aadhaar—a digitized, tamper-proof system of land records linked to individuals’ identities.
Together, this triad—Aadhaar, UPI, and land Aadhaar—combined with pragmatic land reform, creates a virtuous cycle:
- Secure identity verifies ownership.
- Clear land titles enable formal markets, credit, and investment.
- Digital payments make transactions transparent, fast, and traceable.
India can export this stack. Just as it has shared UPI and Aadhaar-inspired models with friendly nations, it should now proactively offer the integrated triad and supporting land reform frameworks. This is not charity or neo-colonialism; it is a commercial and developmental opportunity. India can charge licensing, consulting, and technical assistance fees while helping partner countries build sovereign versions tailored to their contexts. The returns—in trade, goodwill, technology standards leadership, and a more prosperous Global South—would be substantial.Wealth Creation, Not RedistributionCritics may frame land reform as taking from the rich to give to the poor. That lens misses the bigger picture. Secure, marketable property rights multiply value. They incentivize long-term investment in soil health, irrigation, mechanization, and diversification. They allow farmers to exit agriculture when better opportunities arise, without losing the capital locked in land. They reduce litigation, violence, and dead capital.
When a family’s reduced but formalized 20 acres generate higher income, attract credit, and appreciate in value, the entire local economy benefits. Multiplied across millions of holdings, this becomes national wealth creation on a massive scale.The Path ForwardIndia must first complete its own land digitization drive with urgency and rigor—ensuring titles are accurate, dispute-free, and freely tradable while protecting vulnerable groups. Success at home will be the strongest advertisement abroad.
For the Global South, the message is clear: the fastest route out of mass poverty runs through formal property rights, digital identity, and digital money. India has built the tools. Now it should package and share the stack—confidently, commercially, and generously—because the suffering caused by missing institutions is unnecessary and solvable.
The 21st century offers an historic opportunity. By championing this triad, India can move from being the world’s back office to becoming the Global South’s most practical development partner—turning the aspiration of prosperity into a replicable, scalable reality.
рд╕рдоृрдж्рдзि рдХा рдж्рд╡ाрд░ рдЦोрд▓рдиा: рдЖрдзाрд░, рдпूрдкीрдЖрдИ рдФрд░ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдХी рднाрд░рдд рдХी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпी рдХैрд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рд╕ंрдкрдд्рддि рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै
рднाрд░рдд рдоें рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдиी рд╣ुрдИ рдЧрд░ीрдмी рдоुрдЦ्рдпрддः рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдпा рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдХी рдХрдоी рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╕ंрдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХी рдХрдоी рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै। рдЗрд╕ рдЪुрдиौрддी рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ, рдбिрдЬिрдЯाрдЗрдЬ्рдб рднूрдоि рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХा рдЕрднाрд╡ рд╣ै—рдЬिрд╕े рдЕрдХ्рд╕рд░ “рднूрдоि рдЖрдзाрд░” рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै—рдФрд░ рд╕ाрд░्рдердХ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ों рдХी рдХрдоी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдоौрдЬूрджा рд╕ंрдкрдд्рддि рдХा рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрдкрдд्рддि рд╕ृрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХो рдоुрдХ्рдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
рдПрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХीрдЬिрдП рдЬिрд╕рдХे рдкाрд╕ 50 рдПрдХрдб़ рднूрдоि рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдХे рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ рдпा рд╡िрд╡ाрджिрдд рд╣ैं। рдмिрдЦрд░े рд╣ुрдП рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡, рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХी рдХрдоी рдФрд░ рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЕрдзिрдХाрд░ рдиिрд╡ेрд╢, рдЛрдг рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдФрд░ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдХो рд╣рддोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд▓рдХ्рд╖िрдд рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднूрдоि рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी (рднूрдоि рдЖрдзाрд░) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрд╕ рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдХो 20 рдПрдХрдб़ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджрд░्рдЬ, рдХाрдиूрдиी рд░ूрдк рд╕े рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдмाрдЬ़ाрд░ рдпोрдЧ्рдп рднूрдоि рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдкाँрдЪ рд╡рд░्рд╖ों рдХे рднीрддрд░ рд╡े 20 рдПрдХрдб़—рдЬो рдЕрдм рдмैंрдХ рдпोрдЧ्рдп, рдЧिрд░рд╡ी рд░рдЦрдиे рдпोрдЧ्рдп рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдпोрдЧ्рдп рд╣ैं—рдоूрд▓ 50 рдПрдХрдб़ рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдмрдв़рддी рд╣ै, рд╡िрд╡ाрдж рдХрдо рд╣ोрддे рд╣ैं, рдмाрдЬ़ाрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдкूंрдЬी рдХा рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдмрдв़рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рдирд╣ीं рд╣ै; рдпрд╣ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕ंрдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ै।
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпी рдХी рд╢рдХ्рддि
рднाрд░рдд рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдПрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рджो рд╕्рддंрдн рдмрдиा рдЪुрдХा рд╣ै—рдЖрдзाрд░, рдЬो рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдмाрдпोрдоेрдЯ्рд░िрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣рдЪाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ै, рдФрд░ рдпूрдкीрдЖрдИ (рдпूрдиिрдлाрдЗрдб рдкेрдоेंрдЯ्рд╕ рдЗंрдЯрд░рдлेрд╕), рдЬिрд╕рдиे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдордп рдоें рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рд╡ाрд▓े рднुрдЧрддाрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрдд्рддीрдп рд▓ेрди-рджेрди рдоें рдХ्рд░ांрддि рд▓ा рджी рд╣ै। рдЕрдм рддीрд╕рд░े рд╕्рддंрдн рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै—рд╡्рдпाрдкрдХ рднूрдоि рдЖрдзाрд░, рдЕрд░्рдеाрдд рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╕े рдЬुрдб़ी рдПрдХ рдбिрдЬिрдЯाрдЗрдЬ्рдб рдФрд░ рдЫेрдб़рдЫाрдб़-рд░ोрдзी рднूрдоि рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдк्рд░рдгाрд▓ी।
рдЖрдзाрд░, рдпूрдкीрдЖрдИ рдФрд░ рднूрдоि рдЖрдзाрд░ рдХी рдпрд╣ рдд्рд░рдпी, рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░, рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЪрдХ्рд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддी рд╣ै:
рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣рдЪाрди рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдХो рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
рд╕्рдкрд╖्рдЯ рднूрдоि рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдмाрдЬ़ाрд░ों, рдЛрдг рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдХो рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрддे рд╣ैं।
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди рд▓ेрди-рджेрди рдХो рдкाрд░рджрд░्рд╢ी, рддेрдЬ़ рдФрд░ рдЯ्рд░ैрдХ рдХрд░рдиे рдпोрдЧ्рдп рдмрдиाрддे рд╣ैं।
рдкрд░िрдгाрдо рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै? рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि—рд╕ंрднрд╡рддः 90 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдпा рдЙрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рдзрди рдк्рд░рд╡ाрд╣—рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдЬрдм рднूрдоि, рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдзрди рдЦुрд▓े рддрдеा рдкрд░рд╕्рдкрд░-рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдл़ॉрд░्рдо рдкрд░ рдЖрддे рд╣ैं, рддो рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХो рдЫिрдкाрдиा рдмрд╣ुрдд рдХрдаिрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЫोрдЯी-рдоोрдЯी рд░िрд╢्рд╡рддрдЦोрд░ी, рдлрд░्рдЬी рд▓ाрднाрд░्рдеी рдФрд░ рдЕрдкाрд░рджрд░्рд╢ी рднूрдоि рд╕ौрджे рдЕрдкрдиी рдЖрдб़ рдЦो рджेрддे рд╣ैं। рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдЕрдкрдиे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрддे рд╣ैं। рдЬिрди рд▓ोрдЧों рдХे рдкाрд╕ рд╕ंрдкрдд्рддि рд╣ै рдЙрди्рд╣ें рдЛрдг рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдмाрдЬ़ाрд░ рдЕрдзिрдХ рдХुрд╢рд▓рддा рд╕े рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдШрд░ेрд▓ू рд╕рдоाрдзाрди рд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдиेрддृрдд्рд╡ рддрдХ
рднाрд░рдд рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдЙрд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджрдХ्рд╖िрдг рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХрд░рдиे рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕्рдеिрддि рдоें рд░рдЦрддा рд╣ै। рдЕрдиेрдХ рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рджेрд╢ рдЙрди्рд╣ीं рдоूрд▓рднूрдд рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣े рд╣ैं—рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ंрдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░, рдЦंрдбिрдд рднूрдоि рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡, рдирдХрджी-рдк्рд░рдзाрди рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПँ рдЬिрдирдоें рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдФрд░ рд░िрд╕ाрд╡ рд╣ै, рддрдеा рдРрд╕ी рдЖрдмाрджी рдЬो рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕े рдмाрд╣рд░ рд╣ै। рд▓ोрдЧ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХी рдХрдоी рдХे рдХाрд░рдг рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрди рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рддрдХрдиीрдХों рдХी рдХрдоी рдХे рдХाрд░рдг рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдЬो рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╕рдоृрдж्рдзि рдоें рдмрджрд▓рддी рд╣ैं।
рднाрд░рдд рдЗрд╕ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдвाँрдЪे рдХा рдиिрд░्рдпाрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЙрд╕рдиे рдпूрдкीрдЖрдИ рдФрд░ рдЖрдзाрд░ рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рдоॉрдбрд▓ рдоिрдд्рд░ рджेрд╢ों рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭा рдХिрдП рд╣ैं, рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЙрд╕े рдЕрдм рднूрдоि рдЖрдзाрд░ рдФрд░ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдвाँрдЪों рд╕рд╣िрдд рдЗрд╕ рдПрдХीрдХृрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпी рдХो рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ рди рддो рджाрди рд╣ै рдФрд░ рди рд╣ी рдирд╡-рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХрддा; рдпрд╣ рдПрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ाрдд्рдордХ рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ै। рднाрд░рдд рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕िंрдЧ, рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╢ुрд▓्рдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЖрдп рдЕрд░्рдЬिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╕ाрдЭेрджाрд░ рджेрд╢ों рдХो рдЙрдирдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╕ंрдк्рд░рднु рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡्рдпाрдкाрд░, рд╕рдж्рднाрд╡рдиा, рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдоाрдирдХों рдоें рдиेрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕рдоृрдж्рдз рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджрдХ्рд╖िрдг рдХे рд░ूрдк рдоें рдЗрд╕рдХे рд▓ाрдн рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोंрдЧे।
рд╕ंрдкрдд्рддि рд╕ृрдЬрди, рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рдирд╣ीं
рдЖрд▓ोрдЪрдХ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдХो рдЕрдоीрд░ों рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЧрд░ीрдмों рдХो рджेрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╡्рдпाрдкрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рдХрд░рддा рд╣ै। рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдмाрдЬ़ाрд░ рдпोрдЧ्рдп рд╕ंрдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░ рдоूрд▓्рдп рдХो рдХрдИ рдЧुрдиा рдмрдв़ा рджेрддे рд╣ैं। рд╡े рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा, рд╕िंрдЪाрдИ, рдпंрдд्рд░ीрдХрд░рдг рдФрд░ рд╡िрд╡िрдзीрдХрд░рдг рдоें рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдиिрд╡ेрд╢ рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡े рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдХृрд╖ि рдЫोрдб़рдиे рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджेрддे рд╣ैं, рдмिрдиा рдЙрд╕ рдкूंрдЬी рдХो рдЦोрдП рдЬो рднूрдоि рдоें рдмंрдж рд╣ै। рд╡े рдоुрдХрджрдоों, рд╣िंрд╕ा рдФрд░ рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдкूंрдЬी рдХो рдХрдо рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдЬрдм рдХिрд╕ी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдХрдо рд▓ेрдХिрди рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рджрд░्рдЬ 20 рдПрдХрдб़ рднूрдоि рдЕрдзिрдХ рдЖрдп рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддी рд╣ै, рдЛрдг рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдоूрд▓्рдп рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░рддी рд╣ै, рддो рдкूрд░ी рд╕्рдеाрдиीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд▓ाрднाрди्рд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЬрдм рдпрд╣ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд▓ाрдЦों рднूрдоि рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ों рдкрд░ рд▓ाрдЧू рд╣ोрддी рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ंрдкрдд्рддि рд╕ृрдЬрди рдоें рдмрджрд▓ рдЬाрддी рд╣ै।
рдЖрдЧे рдХा рдоाрд░्рдЧ
рднाрд░рдд рдХो рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиे рднूрдоि рдбिрдЬिрдЯрд▓ीрдХрд░рдг рдЕрднिрдпाрди рдХो рдЧрддि рдФрд░ рдХрдаोрд░рддा рдХे рд╕ाрде рдкूрд░ा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рднूрдоि рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╕рдЯीрдХ, рд╡िрд╡ाрдж-рдоुрдХ्рдд рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рд╣рд╕्рддांрддрд░рдгीрдп рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП, рд╕ाрде рд╣ी рдХрдордЬोрд░ рд╕рдоूрд╣ों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рднी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдШрд░ेрд▓ू рд╕рдлрд▓рддा рд╣ी рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдк्рд░рдоाрдг рд╣ोрдЧी।
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджрдХ्рд╖िрдг рдХे рд▓िрдП рд╕ंрджेрд╢ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै: рд╡्рдпाрдкрдХ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рддेрдЬ़ рд░ाрд╕्рддा рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╕ंрдкрдд्рддि рдЕрдзिрдХाрд░ों, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдзрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЬाрддा рд╣ै। рднाрд░рдд рдиे рдпे рдЙрдкрдХрд░рдг рдмрдиा рд▓िрдП рд╣ैं। рдЕрдм рдЙрд╕े рдЗрд╕ рдвाँрдЪे рдХो рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдФрд░ рдЙрджाрд░рддा рдХे рд╕ाрде рджुрдиिрдпा рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рдХ्рдпोंрдХि рдХрдордЬोрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рдХाрд░рдг рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдб़ा рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╕рдоाрдзाрди рд╕ंрднрд╡ рд╣ै।
рдЗрдХ्рдХीрд╕рд╡ीं рд╕рджी рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै। рдЗрд╕ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпी рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХрд░рдХे рднाрд░рдд рдХेрд╡рд▓ рджुрдиिрдпा рдХा “рдмैрдХ рдСрдлिрд╕” рдмрдиे рд░рд╣рдиे рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджрдХ्рд╖िрдг рдХा рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ाрдЭेрджाрд░ рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै—рд╕рдоृрдж्рдзि рдХी рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рдХो рдПрдХ рджोрд╣рд░ाрдИ рдЬा рд╕рдХрдиे рд╡ाрд▓ी рдФрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдпोрдЧ्рдп рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдоें рдмрджрд▓рддे рд╣ुрдП।
ЁЯМР рд╕рдоृрдж्рдзि рдХी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпी: рдЖрдзाрд░, рдпूрдкीрдЖрдИ рдФрд░ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ https://t.co/5Xvs7GcSyJ
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) June 6, 2026
ЁЯМР рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдд्рд░рдпी рд░ рд╕рдоृрдж्рдзिрдХो рдоाрд░्рдЧ https://t.co/sG1dNB4kZJ@narendramodi @AmitShahOffice @DrSJaishankar @NitinNabin @JM_Scindia @KanganaTeam @raghav_chadha @SwarnimWagle @shisir @ShahBalen @hamrorabi