नेपालमा भारतको अत्यंत चासो छ। चीनको अत्यंत चासो छ। अमेरिकाको अत्यंत चासो छ। त्यो त नेपालको भुअवस्थिति नै त्यस प्रकारको छ। समुन्द्रमा छाल छ। त्यो छाल लाई देशको हितमा सर्फ गर्ने हो।
अदालत
अदालत को सरसफाई हुनु जरूरी छ। प्रशासनको सरसफाई हुनु जरूरी छ। गर्न सकिन्छ। मीडिया को सरसफाई हुनु जरूरी छ। पोलैंडमा गरेका हुन। र गरेकै कारणले पोलैंड को अर्थतंत्र अहिले युरोप कै उदाहरणीय बनेको छ।
भ्रष्ट नेताले टीका लगाएर अदालत को पदमा पुगेका हरु टेबल मुनिको मोलतोलमा सरकारको छेकबाजी गर्न सक्छन। सम्पत्ति छानबीन न्यायपालिका का हरुको पनि हुन्छ।
किन किनारा लगाइए अर्थमन्त्री वाग्ले? प्रधानमन्त्री नियुक्त भएको १०० दिनसम्म खासै बाह्य भेटघाटमा नदेखिएका प्रधानमन्त्री शाह पछिल्ला केही सातादेखि निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूसँगको संवादमा आक्रामक रूपमा प्रस्तुत भइरहेका छन् । तर, ती हरेक संवाद र छलफलमा सम्बन्धित मन्त्रालयको नेतृत्व गर्ने अर्थमन्त्रीको अनुपस्थितिले सरकारभित्रको आन्तरिक कलह र शक्ति संघर्षको लख काट्न थालिएको छ । तर बाहिर आन्तरिक कलह र शक्ति संघर्षको सतहमा आएको हल्लालाई प्रधानमन्त्री कार्यालय भने अस्वीकार गरेको छ । ........ अर्थमन्त्री र प्रधानमन्त्रीबिच समन्वयमा हरेक काम भइरहेको छ ।’ ....... प्रधानमन्त्रीसँगको छलफलपछि सबै निजी क्षेत्रको एउटै स्वर छ– प्रधानमन्त्रीसँगको भेटले उत्साहित बनाएको छ । निजी क्षेत्रका सबै समस्या समाधान हुने र आशा पलाएको निजी क्षेत्रको धारणा छ । ........ यो प्रकरणको सबैभन्दा रोचक र विवादास्पद मोड मंगलबार देखिएको छ । प्रधानमन्त्री शाहले फेसबुकमार्फत शिक्षा र स्वास्थ्यमा लगाइएको ३ प्रतिशत समता शुल्क हटाउने घोषणा गरे । उक्त व्यवस्था अर्थमन्त्री वाग्लेले गत जेठ १५ को बजेटमार्फत प्रस्ताव गरेका थिए र संसदबाट पारित भई कानुन (आर्थिक ऐन) बनिसकेको थियो । .............. संसदले पास गरेको कानुन (करको दर) परिवर्तन गर्ने अधिकार मन्त्रिपरिषद्लाई हुन्छ । तर त्यसको एउटा संवैधानिक र प्रशासनिक प्रक्रिया हुन्छ । अर्थ मन्त्रालयले प्रस्ताव लैजाने, मन्त्रिपरिषद्ले निर्णय गर्ने र नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित भएपछि मात्र कर हट्छ, तर प्रधानमन्त्रीले फेसबुकबाट घोषणा गरे । ............. यो विषयमा प्रधानमन्त्री शाहको प्रेस तथा अनुसन्धानविज्ञ दीपा दाहालले अर्थमन्त्रीसँगको संवाद छलफल गरेर घोषणा भएको बताइन् । ............. उनले भनिन्, ‘प्रधानमन्त्रीले फेसबुक स्टेटसमा नै भन्नुभएको छ । अर्थमन्त्रीसँगको परामर्शपछि भनेर जे भन्नुभएको छ, त्यही हो । कुनै पनि निर्णय छलफल र संवादबाट नै भएको छ ।’ ............. अर्थमन्त्री डा. वाग्लेले प्रधानमन्त्री कार्यालयमा सोमबार प्रधानमन्त्री शाहसँग एक घण्टा लामो छलफल गरेर आज निर्णय भएको स्रोतले जानकारी दियो । .............. स्रोतका अनुसार वान टु वान भेट गरेर भन्दा पनि अहिलेको सरकारले हरेक निर्णय भर्चुअल संवादका आधारमा गर्ने गरेको छ । .............. प्रधानमन्त्री शाह अर्थमन्त्री वाग्लेले ल्याएको बजेटको दिशाप्रति सन्तुष्ट छैनन् । विशेषगरी सरकारी उद्योग चलाउने बालेनको योजनामा वाग्लेले बजेट नछुट्याउनु र आम मानिसलाई प्रत्यक्ष असर गर्ने शिक्षा–स्वास्थ्यमा कर थप्नुले सरकारको लोकप्रियता घटेको बालेनको बुझाइ छ ।
निष्प्रभावी बन्दै बालेन सरकारको नीति, एकपछि अर्को धक्का सरकारले ल्याएको आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ को बजेटमार्फत स्वास्थ्य र शिक्षामा लगाएको समता करको चौतर्फी विरोध भयो । परिणामस्वरुप सरकारले त्यस्तो कर असुल्ने निर्णय फिर्ता लिएको छ । ............... सरकार गठन गरेकै भोलिपल्ट (चैत १४) गते पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, पूर्वगृहमन्त्री रमेश लेखकलाई पक्राउ गरियो । यद्यपि उनीहरूलाई पक्राउ गर्नुको यथेस्ट प्रमाण नभेटिएको भन्दै सर्वोच्च अदालतले १३ दिनमै छाड्न आदेश दियो । ............... गत वर्ष भदौमा भएको जेनजी आन्दोलन दमन गर्न भूमिका खेलेको आरोपमा ओली र लेखकलाई गृहमन्त्री सुधन गुरुङको ठाडो आदेशमा प्रहरीले निवासबाट पक्राउ गरेको थियो । पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा, उनकी श्रीमती तथा पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री डा. आरजु राणा देउवाविरुद्ध सम्पत्ति शुद्धीकरणको मुद्दामा पक्राउ पुर्जी भयो । सर्वोच्च अदालतले देउवा दम्पतीलाई पक्राउ गर्ने प्रक्रिया नमिलेको ठहर गर्दै पक्राउ पुर्जी खारेज गर्यो । ............ उपचारको सिलसिलामा हङकङका रहेका देउवा दम्पती विरुद्ध प्रहरीले इन्टरपोल मार्फत रेड कर्नर नोटिस जारी गर्न निवेदन दियो । प्रहरीको निवेदन अनुसार देउवा दम्पतीविरुद्ध रेड कर्नर नोटिस जारी गर्न इन्टरपोलले अस्वीकार गर्यो । .............. सम्पत्ति शुद्धीकरणकै विषयमा पूर्वअर्थमन्त्री विष्णु पौडेल, पूर्वऊर्जामन्त्री दिपक खड्कालाई प्रहरीले पक्राउ गर्यो । उनीहरूविरुद्ध सरकारले यथेस्ट प्रमाण जुटाउन नसकेकाले अदालतकै आदेशमा रिहा भए । ..............
यसैगरी विचौलिया दिपक भट्ट, काठमाडौँका पूर्वप्रमुख जिल्ला अधिकारी छविराज रिजाल, व्यापारी घराना शंकर ग्रुपका सञ्चालक शंकर अग्रवाल, व्यापारी सुलभ अग्रवाल लगायत पनि अदालतकै आदेशमा रिहा भए ।
................ बर्खाको बेला सुकुमबासीलाई बिचल्ली बनाएको भन्दै सरकारको चौतर्फी आलोचना भएको छ । पछिल्लो समय काठमाडौँको बुद्धनगरका आश्विन रावत, मुगुका गणेश नेपाली, सर्लाहीका विवेक मण्डल लगायतले आत्मदाह गरेको घटनाले बालेन सरकार थप अलोकप्रिय बनेको छ । ती घटनालाई विषयान्तर गर्नका लागि सञ्चारगृह, विपक्षी दलका नेताका घर अगाडि बाटो छेकेर विवादास्पद गाडी राखेको घटनाले सरकारको नीतिप्रति आक्रोश बढ्दै गएको देखिन्छ। ................... प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले राहदानी छपाईको जिम्मा पाएको जर्मन कम्पनीको ठेक्का रद्द गरी पुरानै फ्रान्सेली कम्पनीलाई जिम्मा दिन लागिएको विषयमा प्रधानमन्त्री शाह र परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालबिच सम्बन्ध चिसिएको चर्चा चल्यो । .............. यद्यपि रास्वपाका महामन्त्री विपिन कुमार आचार्यले सरकार सञ्चालनमा केही कमजोरी भए पनि पार्टी सभापति र प्रधानमन्त्रीबिच कुनै मतभेद नभएको जिकिर गरे। .............. ‘बाहिर सरकार र पार्टीबिच ठुलै मतभेद भएको जसरी प्रचार भएको छ, त्यस्तो केही भएको छैन । सरकार र पार्टी सञ्चालनको विषयमा सभापति र प्रधानमन्त्रीबिच निरन्तर छलफल भइरहेको छ । सरकार गठन भएको तीन/चार महिनामै ठुलो अपेक्षा राख्नु हुँदैन । केही कमजोरी भएको भए पार्टी र सरकारबिच आपसी छलफलमै समाधान निकाल्छौँ’, आचार्यले भने। ................. ‘वास्तवमा केही भएकै छैन । जे–जे सञ्चारमाध्यममा आएका हल्ला छन्, यी प्रायोजित हुन् । सरकार र पार्टीबिच सामञ्जस्यकारी भूमिका खेल्ने कुरामा सभापतिज्यू, प्रधानमन्त्रीज्यू र अन्य साथीहरू निरन्तर छलफलमै हुनुहुन्छ । हामी पनि छलफलमै छौँ । त्यसकारण यसमा जे–जे हल्ला आएका भए पनि सबै निराधार हुन्’, उनले भने।
नेपालको वर्तमान अर्थतन्त्र र ‘प्यारासुट’ अर्थमन्त्री देशमा २१ खर्ब २० अर्ब ८० करोड रुपैयाँ विप्रेषण (रेमिट्यान्स) भित्रिएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३८.२ प्रतिशतले बढी हो। ........ नेपालको अर्थमन्त्री हुन तीनवटा गुण आवश्यक छ – पहिलो, अर्थतन्त्रको गहिरो ज्ञान, दोस्रो, देशको माटो, भूगोल र गरिबीको वास्तविक बुझाइ (धान, गहुँ, कोदो, तोरी चिन्न सक्ने), र तेस्रो, राजनीतिक सुझबुझ तथा कुशल नेतृत्व क्षमता। ....... तर, हामीमा एक प्रकारको भ्रम छ। विदेशमा पढेको वा राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय संस्थामा काम गरेको अनुभवकै आधारमा विद्वान मानिएका व्यक्ति मात्रै व्यावहारिक रूपमा समेत सफल हुन्छन् भन्ने छैन भन्ने प्रमाण हामीले विगत र वर्तमानमा समेत देखिसकेका छौँ। ........ धरातल नचिन्ने व्यक्तिलाई जानुपर्ने ठाउँ त थाहा हुन्छ तर, गन्तव्यका अप्ठ्यारा थाहा हुँदैन। ........ यस्तै देशको आर्थिक सामाजिक अवस्था, परिस्थिति, अप्ठ्यारालाई सम्बोधन गर्ने क्षमता नभएका तर डिग्री र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थामा काम गरेको अनुभव भएकै आधारमा हामीले विद्वान भनेर चिनिएका व्यक्ति नै देशको असफलताको मुख्य कारण हुन्। ....... यस्ता अर्थशास्त्रीको नेतृत्वका आधारमा देशले काँचुली फेर्छ भन्ने आशा गर्नु नै मूर्खतापूर्ण कुरा हो। ........ अहिलेका अर्थमन्त्री पनि त्योभन्दा भिन्न छैनन्। पछिल्लो समय उनले दिएका अभिव्यक्ति, बजेटमा गरिएका करका दरको विवादास्पद हेरफेर, भन्सार दरहरूमा भएको विवाद र विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नति हुने प्रक्रियालाई पछि धकेल्ने प्रयास लगायतले उनी पनि भुइँको यथार्थबाट टाढा रहेको देखिन्छ। ...... (लेखक त्रिविमा प्राध्यापनरत अर्थशास्त्री हुन्)
नयाँ भनिएकाहरूमा पनि तानाशाहीको गन्ध आयो : रक्षा बम जेनजी आन्दोलनले नेपाली राजनीतिमा नयाँ बहस जन्मायो । सो आन्दोलनकी एक अभियन्ता रक्षा बम अहिले पनि सरकार र व्यवस्थामाथि निरन्तर प्रश्न उठाइरहेकी छन् । सरकार र व्यवस्थाप्रति उनका प्रश्न अझै पनि उत्तिकै धारिला छन् । ........ हामीले उठाएका मुद्दा- भ्रष्टाचारविरुद्धको लडाइँ र सुशासन एकै दिनमा वा तीन महिनामा टुङ्गिने विषय होइनन् । यो त निरन्तर चलिरहने प्रक्रिया हो । ‘मुभमेन्ट कन्टिन्युज’ भन्छन् नि, हो त्यस्तै हो । यो आन्दोलन सेलाएको होइन । यसले उठाएका मुद्दा अहिले पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छन् र हामी त्यसका लागि निरन्तर आवाज उठाइरहेका छौँ । ......... कम्तीमा सरकारमा पनि हाम्रो प्रतिनिधित्व भयो । हामी सडकमा हुँदा उहाँहरूलाई झकझकाउने पहुँच त छ नि । कोही सडकमा, कोही सरकारमा हुँदा एक किसिमले सन्तुलन नै मिलेको छ । ........ डराएको होइन, राजनीतिक परिपक्वताको खोजी हो । यत्तिकै सदनमा गएर जनताको करको पैसाबाट तलब खाने, तर डेलिभरी दिन नसक्ने हो भने त्यसको के अर्थ ? म अपरिपक्व अवस्थामा त्यहाँ जान चाहिनँ । मेरो प्राथमिकता राजनीतिमा जाने वा पद पाउनेमात्र थिएन । तत्कालीन सङ्क्रमणकालीन अवस्थामा देशलाई निर्वाचनसम्म पुर्याउने र एउटा निकास दिने मुख्य जिम्मेवारी थियो । त्यसैले पदभन्दा बढी जिम्मेवारीमा केन्द्रित भएँ । ................ सुकुमबासीको मुद्दा होस् वा बाढी व्यवस्थापन, सरकारका केही गतिविधिमा तानाशाही प्रवृत्तिको झल्को देखियो । हामी जुन प्रवृत्तिविरुद्ध सडकमा गएका थियौँ, आज त्यही प्रवृत्ति दोहोरिँदा खबरदारी गर्नु हाम्रो कर्तव्य हो । .............. बालेन शाह वा रवि लामिछाने व्यक्तिप्रति मेरो कुनै रिस होइन, तर उहाँहरूको कार्यशैली र डेलिभरीमा प्रश्न छ । ............. मुख्य कुरा त हामीसँग स्रोत र साधनको कमी छ । भएका स्रोतको पनि समान वितरण छैन । अर्को कारण भ्रष्टाचार र कुशासन नै हो । बनाउँछु भनेर नेतृत्वमा पुग्नेहरू नै दोषी छन्, तर नागरिकको पनि जिम्मेवारी हुन्छ । देश नेताले मात्र बनाउने होइन, श्रमिकले श्रम गरेर, शिक्षकले पढाएर र व्यापारीले कर नछली देश बनाउने हो । नेतृत्वले त केवल सहजीकरण गरिदिने हो, जुन हाम्रोमा हुन सकेन । ................... सुदूरपश्चिम भौगोलिक विभेदको सिकार छ । हामीले पढ्ने बेला विद्यालयमा पाठ्यपुस्तक समयमै पुग्दैनथे । पार्टीका पर्चा किताबभन्दा छिटो पुग्थे, तर पाठ्यपुस्तक पुग्दैनथे । शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीको अवस्था नाजुक छ । सुदूरपश्चिम भन्नेबित्तिकै मान्छेहरूले ‘छाउपडी’ मात्र देख्छन्, तर काठमाडौँमा पनि ‘छाउरुम’ छ भन्ने बिर्सन्छन् । हाम्रो प्रदेशको विकास र यहाँका मुद्दामा केन्द्रित हुनुभन्दा पनि दलहरू सत्ता समीकरणमै व्यस्त छन् । सुदूरपश्चिमको अझै ओझेलमा रहेको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई बाहिर ल्याउन र यहाँका मानिसको जीवनस्तर सुधार्न स्रोतको उचित बाँडफाँट जरुरी छ । .......... नयाँ आउनुभएका साथीहरूलाई मेरो सुझाव छ- पहिले देश बुझ्नुहोस्, त्यसपछि मात्र देश बनाउने प्रयास गर्नुहोस् । नेतृत्वमा बस्नेहरूमा संवेदनशीलता, करुणा र सहानुभूति हुनु अत्यन्त आवश्यक छ ।
‘देशमा कु भइसक्यो, संविधान बाहिरबाट आएको शक्तिले राज गर्दै छ’ प्रदेश सभा खारेज गर्ने प्रस्ताव, सुकुम्बासी बस्ती खाली गराउनु, गणेश नेपालीको आत्मदाह तथा विभिन्न खालका करबाट जनता वाक्कदिक्क छन् साथै सरकारको चौतर्फी आलोचना पनि भइरहेको छ । .......... फागुन २१ गते जुन चुनाव भयो, त्यो निकै जटिल परिस्थितिमा भएको हो । एक किसिमको भन्ने हो ‘कु’ नै भएको हो नि । जनताबाट निर्वाचित सत्ता शक्तिलाई अपदस्त गरी संविधान बाहिरबाट आएका शक्ति राज गरिरहेको छ । बाहिरीकै शक्तिकै आडमा चुनाव भएको थियो । शक्तिको केन्द्रको निगरानी र नियन्त्रणमा चुनावमा भयो । त्यसमा नेपालका सुरक्षा निकायको ठुलो भूमिका रह्यो । चुनावपछि जुन परिणाम आयो त्योे अप्रत्याशित थियो, अकल्पनीय थियो । तथापि जनताको नामबाट आएको हो । त्यसलाई स्वीकार गर्नै पर्यो । ........ विगतका आन्दोलनको सबभन्दा ठुलो उपलब्धि संघीयता र त्यसपछिको समावेशिता हो । तर वर्तमान सरकारले गरेका विभिन्न नियुक्ति हेर्नुस् कुनै पनि समावेशी छैन । मधेसी, दलित, आदिवासी जनजातिहरूको त नामोनिसाना छैन । अर्थात मुलुक फेरि एउटै जाति, एउटै भाषा, एउटै संस्कृति, एउटै भेषको आधिपत्य र प्रभुत्वमा फर्किन थालेको छ । यसले समावेशिता, संघीयता, गणतन्त्रलाई समाप्त पार्ने हो कि आशंका उत्पन्न भएको छ । ............ यतिबेला राजनीतिक दलहरू आत्मसमीक्षामा लागेका छन् । दलहरूका आफ्ना पनि कमीकमजोरी थिए यो दिन आउन । अर्को कुरा, चुनावबाट आएकाहरूको काम पनि हेरौँ भने प्रतीक्षामा पनि दलहरू देखिन्छन् । योभन्दा पनि खराब दिन आउने हो कि भन्ने दलहरूको अर्को चिन्ता पनि छ । यत्रो संघर्ष गरेर ल्याएको लोकतन्त्र पनि नरहने हो कि भन्ने चिन्तमा नेताहरू छन् । ............... शिक्षा र स्वास्थ्य निःशुल्क दिने भनी आएको सरकारले उल्टै स्वास्थ्य र शिक्षा कर थपेको छ । ........... अहिलेकै सरकारको बेलामा बीवाईडीमा गडबड भयो । त्यसबारे सरकारले छानबिन गर्न पनि उचित ठानेन । मन्त्री तथा सांसदहरूको अकुत सम्मत्ति देखिएको छ । त्यो कहाँबाट कसरी आयो । त्यो पनि छानबिनमा जाँदैन । यस्ता धेरै कुरा छन्, जसलाई वर्तमान सरकारले ढाकाछोप गरिरहेको छ । ............. पूर्वसांसद, मन्त्री तथा उच्च तहका व्यक्तिको सम्पत्ति छानबिन गर्ने तर अहिलेको सांसद र मन्त्रीको नगर्ने यो भनेको ढाकाछोप नै हो नि, होइन ? त्यसैले सुशासन सबैका लागि हुनुपर्छ । ............. जनताले सधैँ सही निर्णय गर्छ भन्ने हुँदैन । मास (जनता) लाई धेरै तरिकाले प्रभावित पारेर निर्णय आफ्नो पक्षमा पार्न सकिन्छ । मासलाई सबभन्दा बढी प्रभाव पार्ने अहिले मोबाइलले हो । मोबाइल अल्गोरिदम, डिजिटल मिडियाले मान्छेलाई दिमाग भुटेको छ । त्यसको प्रभावमा परेर गरेको निर्णय कस्तो हुन्छ ? फेरि जनता बसेर निर्णय गर्या पनि हुँदैन । .............. सिंहदरबार कसले जलायो ? जलाउने बेला को का थिए त्यहाँ ? अदृश्य शक्ति त ठुलै छ । टीओबी लेखेको देख्नुभएको होइन ? टीओबी भनेको के हो ? तिब्बतियन ओरिजिनल ब्लड । अनि त्यो नेपाली हो त ? बाहिरकै भयो नि । ती मात्रै छन् कि त्यसको पछाडि अरू पनि थिए, त्यो बुझ्नुपर्ने कुरा हो । त्यो देखिने त्यस्तो थियो भने नदेखिने कस्तो होला अनुमान गर्नुस् त । अनि त्यो चलखेल नै हो नि होइन । त्यो चलखेल कन्टिन्यु छ । अहिले झन् सशख्त भएर आएको छ । ............. पुराना दलले देश त जोगाएर ल्याएको हो नि । सिंहदरबार त जोगाएकै थियो । सर्वोच्च त जोगाएकै थियो । नागरिकको सम्पत्ति त जोगाइदिएकै थियो । पुराना दलले त्यसलाई जोगाएको थियो, तर नयाँ बन्नेहरूले त्यसलाई जलायो । .............. ठुला घटना गर्न ठुलै तयारी हुन्छ । र लामो समयदेखि तयारी गर्नुपर्ने हुन्छ । मदन भण्डारीको हत्या राजनीतिक नै हो, एक दिनमा भएको होइन । नारायणहिटीको राजा वीरेन्द्रको वंशनाश भयो, त्यसै भएको होइन, त्यो पनि रहस्यमय छ । र सिंहदरबार जल्ने पनि रहस्यमय छ । मदन भण्डारीको हत्या, वीरेन्द्रको परिवारको वंशनाश भयो । त्यो अचानाक भएको होइन । सिंहदरबार, सर्वोच्च अदालत जले, त्यो अचानक भएको होइन । ............... बहुदलीय व्यवस्थाको ३४ वर्षमा ३० पटक सरकार बन्यो । एक पटक त १० वर्षमा १४ वटा सरकार बने । दलहरूले राजनीतिक स्थिरता दिन नसक्नु दलहरूको ठुलो कमजोरी थियो, त्यसैका फाइदाहरू अरूले उठाए । त्यही भएर भदौ २३ र २४ को आन्दोलन भयो र अहिलेको परिवर्तन भयो । ............... रास्वपाले त प्रदेश खारेजीको प्रस्ताव पछि ल्याएको हो । कांग्रेस कम्युनिस्टले त प्रस्ताव नै नल्याई संघीयतालाई कमजोर बनाएका हुन् । ती दलहरूले कमजोर र अस्पष्ट संघीय प्रणाली संविधानमा लेखे । ............... हामीमाथि गोली वर्षाएर कमजोर खालेको समावेशिता, कमजोर खालको र अस्पष्ट संघीय गणतन्त्र ल्याउने काम भयो । यो काम कांग्रेस, कम्युनिस्टले गरेका हुन् । प्रदेशहरूलाई कमजोर पार्ने काम कांग्रेस, कम्युनिस्टले गरेका हुन् । .............. संविधान घोषणा भइसकेपछि पनि त १० वर्ष कांग्रेस कम्युनिस्टकै सरकार रह्यो । तर संघीयता कार्यान्वयन हुन दिएन, प्रहरी समायोजन हुन दिएन, संघले कानुन पनि बनाएन । त्यसकारणले कांग्रेस, कम्युनिस्ट पनि संघीयता समाप्त गर्न चाहन्छ, रास्वपा पनि संघीयता समाप्त गर्न चाहन्छ । ............... शासक वर्ग एउटै हुन् । कांग्रेस, कम्युनिस्ट, रास्वपा नाम मात्रै फरक हो । चरित्र एउटै हो । त्यसको अनुहार सम्झिनुस् त, वर्ग सम्झिनुस् त, विचार सम्झिनुस् त एउटै हो । रास्वपाले आज प्रदेश सभा खारेज गर्ने घोषणा गर्यो, कांग्रेस, कम्युनिस्टले त सुरुदेखि नै प्रदेश सभालाई कमजोर बनाउने काम गरे । संघीयता बालियो बनाउनुपर्छ भनी कांग्रेस र कम्युनिस्टहरूले बोलिराख्या छैनन् । .................... प्रदेश सभा बिनाको संघीय प्रणाली नै हुँदैन । संघीय प्रणालीमा प्रदेश सभा बलियो र प्रदेश सरकार बलियो भएको चाहिन्छ । .............. जनतालाई सोसल मिडियाबाट अल्गोरिदमको नशा लगाएको छ । त्यसलाई कन्ट्रोल अफ माइन्ड भन्छ, त्यो अन्तर्राष्ट्रिय साम्राज्यवादहरूको एउटा ठुलो ताकत हो अल्गोरिदम । त्यसको प्रयोगबाट यहाँ जनता यहाँका बौद्धिक वर्ग र नेताहरूलाई कन्ट्रोल गर्या हुन्छ । त्यसको प्रभाव केही समय रहन्छ । जोजो त्यसको प्रभाव कम हुँदै जान्छ, जनता फर्किँदै जान्छ । जनता भनेको ‘जिन्दा कौम’ हो । उसमा धैर्यता लामो हुँदैन । जनता विस्तारै जाग्दैछन् । त्यसका लागि हामीले काम गरिरहेका छौं । ............ कांग्रेस, एमाले, माओवादीहरू अहिले पनि सुध्रिएको छैन । उहाँहरू अझै भ्रममा हुनुहुन्छ । अहिलेको सरकार जाला, अनि फेरि पालो हाम्रै आउँछ त्यो भ्रममा उहाँहरू बस्नुभएको छ । विगतमा भएका कमीकमजोरीबाट सिक्ने र गल्तीलाई सुधार गर्ने चेष्टा गरेको मैले देखेको छैन । अब जनताले कांग्रेस कम्युनिस्टबाट आशा गर्न पनि छोडिसके । ..... हामी अहिल्यै यो सत्ता पल्टाइहाल्नुपर्छ भन्ने पक्षमा छैनौँ । सरकारले राम्रो काम गरोस्, गर्ने अवसर दिनुपर्छ भन्ने पक्षमा छौँ । सरकारलाई अझै पनि काम गर्ने वातावरण, काम गर्ने अवसर र हुने सहयोग साथ दिनुपर्छ, ताकि सरकारले राम्रो काम गरोस् । तर सरकारले त्यसो भनिरहँदाखेरि जनता उत्पीडित भइराख्ने र जनताका समस्याहरूको सुनुवाइ भएन भने हामी जनताका साथमा उभिनुपर्छ ।
the hardest part of fundraising isn't hearing no.
it’s figuring out whether the no means:
wrong investor, wrong timing, or something genuinely broken in the business.
39 days. 104 matches. 6.8 million spectators. One mission: keep the American people safe.
The FBI worked around the clock with federal, state, local and international partners to secure the largest sporting event in history. Together, law enforcement shared intelligence,… pic.twitter.com/IJZ9Ea55tG
— FBI Director Kash Patel (@FBIDirectorKash) July 20, 2026
East and West - The Normal Here in Kathmandu it’s the details of Life that interest me most. How do people Live? What are the daily rhythms, and how does the architecture play a role in it all? It’s the normal everyday details that give me insights into the past and present.… pic.twitter.com/3xlQNYycKF
I'm convinced that real success is often quiet. It's spending less than you make. Driving the simple car. Wearing what you like. Loving the same person forever. Showing up for friends. Avoiding drama. Doing hard things. Real success doesn't shout. Quiet is seriously underrated.
के चीनले विद्युतीय सवारीसाधनमा झैँ रोबोट्याक्सीमा पनि विश्वबजार कब्जा गर्ला ? चीनका स्वचालित ड्राइभिङ कम्पनीहरूसँग एउटा ठुलो प्रतिस्पर्धात्मक फाइदा छ । यो भनेको त्यहाँको औद्योगिक संरचना हो, जसले चीनलाई विश्वकै सबैभन्दा ठुलो विद्युतीय सवारीसाधनको बजार बनाएको थियो । ........ टेस्लाले आफ्ना अधिकांश प्रविधि आफैँ विकास गर्छ भने चीनको स्वचालित सवारी उद्योग विभिन्न कम्पनीको सहकार्यमा आधारित छ । बीवाईडी, चेरी, जिली र एसएआईसी जस्ता कम्पनीले गाडी निर्माण गर्छन् भने अन्य विशेषज्ञ कम्पनीहरूले आवश्यक सफ्टवेयर विकास गर्छन् । ......... ब्रुकिङ्स इन्स्टिच्युटका विदेश नीति अनुसन्धानकर्ता काइल च्यान भन्छन्, ‘चीनको ईभी उद्योगमा देखिएको नवप्रवर्तन र अनुकूलनको गति अहिले विश्वका अन्य कुनै देशमा देखिँदैन ।’ .......... उनका अनुसार चीनको ईभी क्षमता त्यतिमै सीमित छैन । यसले ब्याट्री, मोटर, एआई र अन्य सम्बन्धित प्रविधिसँग जोडिएका उद्योगहरूलाई पनि एकअर्कासँग जोडेर सबल बनाइरहेको छ । .......... वी–राइडकी प्रमुख मार्केटिङ अधिकृत मेभ झाङ भन्छिन्, ‘चीनको ट्राफिक वातावरण निकै जटिल छ ।’ ........ उनका अनुसार यस्ता विविध सडक अवस्थाले अत्यधिक मात्रामा डेटा उत्पादन गर्छ, जसले सफ्टवेयरलाई अझ बुद्धिमान बनाउन मद्दत पुर्याउँछ । ........ टुले भने, ‘यदि रोबोट्याक्सीको भाडा सामान्य उबरभन्दा बराबर वा अझ सस्तो बनाउन सकियो भने यसले धेरै मानिसलाई सहज आवागमनको अवसर दिनेछ । विशेष गरी वृद्धवृद्धा र अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि यो निकै उपयोगी हुनेछ ।’ ............ तर सुरक्षा अझै सबैभन्दा ठुलो चिन्ताको विषय बनेको छ । यसै वर्ष बाइडुको अपोलो गो सेवामा सफ्टवेयर समस्या आएपछि वुहानमा करिब १०० वटा रोबोट्याक्सी बिचबाटोमै रोकिएका थिए । ........... केही यात्रुले ढोका स्वचालित रूपमा लक भएकाले गाडीबाट बाहिर निस्कन नसकेको बताएका थिए । यो घटनापछि केही सातासम्म सेवा स्थगित गरिएको थियो । यद्यपि बाइडुले यस वर्षको अन्त्यसम्म बेलायतमा सेवा सुरु गर्ने योजना यथावत् रहेको जनाएको छ । .............. यी सबै चुनौतीका बाबजुद वीराइडकी मेभ झाङ नियामक निकायहरू क्रमशः स्वचालित सवारीप्रति सकारात्मक हुँदै गएको बताउँछिन् । ‘हामी चीनमात्रै होइन, अन्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारका सरकारहरूबाट पनि निकै सकारात्मक नीति र नियमहरू आउँदै गरेको देखिरहेका छौँ ।’ ........ ब्रुकिङ्सका काइल च्यानका अनुसार रोबोट्याक्सी केवल नयाँ यातायात सेवामात्र होइन । उनका शब्दमा, ‘चीन एआईद्वारा सञ्चालित, डिजिटल रूपमा आपसमा जोडिएको उच्च प्रविधियुक्त अर्थतन्त्र निर्माण गर्न चाहन्छ । यसको आधार भनेको अहिलेको ब्याट्री, विद्युतीय सवारी, मोटर तथा सम्बन्धित प्रविधिमा रहेको उसको बलियो पकड हो ।’
मेरो जीवनकालमा प्रथम पटक नेपालमा सुशासन संभव देखिएको छ। यो कुनै साधारण सरकार होइन। जेन जी क्रांति ले पैदा गरेको सरकार हो। नेपालको इतिहासको प्रथम मौलिक क्रांति। भ्रष्टाचारमुक्त देश माग्न भ्याएको। भ्रष्टाचारमुक्त भारत पनि छैन। मृत्युदण्ड दिने चीन पनि होइन। अमेरिका त दुनियाको नम्बर एक भ्रष्ट देश। एक दुई ट्रिलियन भावी पीढ़ि लाई ऋण बोकायो अनि पैसा झ्वाम्म खायो। डिफेंस सेक्टर। हेल्थ केयर सेक्टर। पुरा सेक्टर का सेक्टर प्रभावित।
भ्रष्टाचारमुक्त देश बनाउन सिस्टम चाहिन्छ। त्यो सिस्टम को खाका कल्किवादी रिसर्च सेंटर सँग छ।
मेरो जीवनकालमा नेपालको राजनीतिमा उदाएका समस्त व्यक्तित्व मध्ये सबैभन्दा प्रभावशाली बालेन। पॉपुलर नेता त पहिला पनि आए। पॉपुलर भएर नै चुनाव जित्ने हो। तर बालेन पहिलो हो चुनाव जितेपछि झन झन पॉपुलर भएको। काम गरेको आधारमा। डेलिवरी गरेकोले।
सुशासन बिना आर्थिक क्रांति संभव छैन। सुशासन सरकारले दिने हो। चीनमा पनि नभएको गतिमा, सिंगापुर मा पनि नभएको स्पीडमा, भारत भन्दा पाहिले नेपाल लाई विकसित राष्ट्र बनाउन मिल्छ। प्रवास बाट पनि पुरा ताकत लगाउनु पर्छ।
बालेन सरकारको आलोचना हास्यास्पद छ। प्रधान मंत्री को काम चुट्किला सुनाउने होइन। राजनीतिमा क्रांति भयो। पत्रकारितामा क्रांति भएन। विकसित भइनसकेको देश मा मीडिया ले आर्थिक क्रांति को पक्षमा भाष्य निर्माण गर्नुपर्ने हुन्छ। नया नया मीडिया पैदा हुनुपर्यो। सत्ताधारी पार्टीका सांसद हरु ले सन्देश अनुशासन देखाउन सक्नुपर्छ। हर्के को बन्दर नाच संसद को उपहास हो। विपक्षी ले आलोचना गर्न नपाउने होइन। तर आलोचना तर्कसंगत हुनुपर्छ। संसद भनेको एउटा ले बोल्ने अरु सबैले सुन्ने ठाउँ हो। अरुलाई बोल्न नदिने, अरुले बोलेको नसुन्ने, आफ्नो पालो नआएको बेला उठ्ने, बोल्ने, त्यो राजनीतिक संस्कारको कमी हो। संसद प्रधान मंत्री होइन सभामुखले चलाउने हो। संसदमा सभामुख छैन भने समस्या हो। प्रधान मंत्री त कार्यकारी हो।
टीम पनि गजबको बनेको छ। नेपालको आजको कैबिनेट लाई म दुनियाको जुन सुकै देशको कैबिनेट सँग दाँज्न तैयार छु। भारत, ब्रिटेन, अमेरिका।
तेल अघिको अरब देश, तेल पछिको अरब देश। कम्प्युट अघिको नेपाल, कम्प्युट पछिको नेपाल।
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) July 5, 2026
एक्सप्रेस-वेमा बिनाब्रेकका वालेन्द्र ४७ लाख फेसबुक फलोअर्स, करोडौं भ्युज र अनगिन्ती पोस्टबीच प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह अझै रहस्यमय छन् । उनी आफ्ना कुरा सामाजिक सञ्जालमा लेख्छन्, तर आफूलाई व्याख्या गराउन रुचाउँदैनन् । प्रधानमन्त्री बनेको सय दिनमा गरेका कैयौं क्रियाकलाप तथा निर्णयप्रतिको आलोचनालाई स्वीकार गरेर उत्तर दिनुभन्दा त्यसको आधार नै अस्वीकार गर्ने शैली अपनाइरहेका छन् । ............ सामाजिक सञ्जालमा उनी अत्यन्त सक्रिय छन् । उनका सहयोगीहरूका अनुसार शाहले दैनिक तीनदेखि चार सयसम्म कमेन्ट पढ्छन् । जनमत बुझ्न उनले प्रमुख माध्यम नै सञ्जाललाई बनाएका छन् । फुर्सदमा भने उनको अर्को संसार भिडियो गेम हो । उनले भ्रष्टाचार र अन्यायविरुद्ध लड्ने किशोर-किशोरीहरूको कथामा आधारित चर्चित गेम ‘पर्सोना-५’ पूराका पूरा खेलेका छन् । ‘प्रधानमन्त्री यति तीक्ष्ण र बौद्धिक हुनुको एउटा कारण उहाँ भिडियो गेम खेल्नु पनि हो,’ शाहको आदतबारे बेन भन्छन् । भिडियो गेम नखेलिरहेका बेला शाह गीत लेख्न रुचाउँछन् । बाल्यकालदेखि नै गीत लेख्ने उनको बानी अहिले पनि कायम रहेको बेनको भनाइ छ । ........ राजनीतिमा आउनुभन्दा धेरै अघिदेखिको उनीहरूको मित्रता अहिले पनि उस्तै छ । काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर रहेका बेला उनीहरू फ्रान्स, ब्राजिल, इन्डोनेसिया र श्रीलंकालगायत देशमा सँगै भ्रमण गरेका थिए । सन् २०२४ मेमा फ्रान्सको कान्स फिल्म फेस्टिभलमा भएको भ्रमण पनि त्यसमध्ये एक हो । विदेशमा आफूलाई मनपर्ने खाना नपाउँदा आफै पकाएर खाएको बेन सम्झन्छन् । कहिले काठमाडौंबाटै बोकेर गएको दाल, अचार र गुन्द्रुक पकाउँथे, कहिले स्थानीय बजारबाट सामान किनेर नेपाली परिकार तयार पार्थे । ...... बेनका अनुसार अहिलेका पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्साल पनि उनीहरूका पुराना साथी हुन् । ........ अहिले पनि उनी धेरैजसो आफैँ गाडी चलाउँछन् । कहिलेकाहीँ कुनै पूर्वसूचना नदिई कुमार बेनको घर पुग्छन् र घण्टौँ त्यहीँ बिताउँछन् । ......... राजनीतिमा प्रवेश गरेपछि पनि शाहले चुनावी अभियानमा धेरै बोलेनन् । पूर्वदेखि पश्चिमसम्म ४० दिनमा करिब ११ हजार किलोमिटर यात्रा गरे, तर समग्र चुनावी सभामा उनले गरेको सम्बोधन जोड्दा जम्मा २७ मिनेट पुग्छ । तर, मौनताकै बीच उनले भारी मतान्तरले पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई हराए, त्यसले नेपाली मतदाताले कस्तो नेतृत्व खोजिरहेका थिए र परम्परागत राजनीतिक शैलीको विकल्पका रूपमा के स्वीकार गर्न तयार थिए भन्ने संकेत दिन्छ । .........
यदि कुनै एउटा ठाउँ छ, जहाँ वालेन्द्र शाह निरन्तर, खुलेर आफ्नै शैलीमा बोल्छन् भने त्यो हो- फेसबुक । उनी नियमित रूपमा फेसबुकमा लेख्छन्, र त्यही पोस्ट स्वतः एक्स (पुरानो ट्विटर) मा पनि प्रकाशित हुन्छ ।
............... २३ जेठ २०८३, शनिबार राति १०:१५ बजे उनले एउटा व्यंग्यात्मक वाक्य पोस्ट गरे, ‘मलाई पनि एम्बास्डर (राजदूत) बन्न मन छ, पीएम (प्रधानमन्त्री) को नम्बर छ भने यसो दिनुस् न ।’ यो पोस्ट प्रधानमन्त्रीसँग सिधै सम्पर्क गरेर राजदूत नियुक्तिका लागि सोधेका सचिव कृष्णहरि पुष्करलाई लक्षित थियो । ............ पोस्ट सार्वजनिक भएको केही घण्टामै शिक्षामन्त्री तथा सरकारका प्रवक्ता सस्मित पोखरेलले ‘म म्यासेज गरिदिन्छु’ भनेर ठट्टा गरे । सांसद टीका संग्रौला ज्वालाले ‘मसँग नम्बर त छ, तर दिन्नँ’ भन्दै टिप्पणी गरिन् । टिप्पणी गर्नेमा अर्की सांसद रञ्जु दर्शना पनि थपिइन् । उनले भनिन्, ‘पीएम पनि एम्बास्डर पनि बन्न पाइँदैन, एउटा चुज (छान्नुस्) गर्नुस् पहिला ।’ ............ त्यसको चौतर्फी आलोचना भइरहेका बेला २६ वैशाखमा शाहले फेसबुकमा एउटा स्टाइलिस तस्बिर सार्वजनिक गरे । सेतो सर्ट र धर्के पाइन्ट लगाएर बसेको त्यो तस्बिर क्षणभरमै सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बन्यो । ............ केही घण्टामै त्यसकै आधारमा एआई प्रयोग गरी बनाइएका सयौं तस्बिर सामाजिक सञ्जालभर फैलिन थाले । अध्यादेशबारेको बहस ओझेलमा पर्यो । एक सातापछि, २ जेठमा काठमाडौंका खोला किनारमा डोजर चलाएर खाली गराइएका बस्तीबाट विस्थापित सुकुमवासीलाई राखिएको होल्डिङ सेन्टरको दुरावस्थाबारे आलोचना भइरहेका बेला शाहले फेरि त्यही पोसाकमा अर्को तस्बिर पोस्ट गरे । यसपटक उनको हातमा डीडीसीको चिज थियो । क्याप्सनमा उनले लेखे, ‘से चिज, डीडीसीको चिज ।’ व्यावसायिक प्रचार गरेको भन्दै आलोचना हुन थालेपछि उनले कमेन्ट लेख्दै डीडीसी नेपाल सरकारको संस्था भएको पनि उल्लेख गरे । ...........
त्यो पोस्टको प्रभाव तत्काल देखियो । दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) का अधिकारीहरूका अनुसार याक चिजको माग झन्डै ३० प्रतिशतले बढ्यो । डीडीसीका बजार व्यवस्थापन प्रमुख सञ्जीव झाले भने, ‘सुपरमार्केटहरूबाट थप चिज उपलब्ध गराइदिनुस् भनेर फोन आउन थालेका छन् ।’
......... संसद्बाट बाहिरिने क्रममा उनी केहीबेर सांसद विदुषी राणासँग रोकिए र आफूले लगाएको गोल्डस्टार जुत्ता देखाए । पछि कान्तिपुर टेलिभिजनको कार्यक्रम ‘फायर साइड’ मा राणाले काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर हुँदा आफूले गोल्डस्टार जुत्ताबारे बोलेको प्रसंग शाहले सम्झिरहेको देख्दा अचम्ममा परेको बताएकी थिइन् । ‘उहाँले त्यति ध्यान दिनुभएको होला भन्ने मैले सोचेकी थिइनँ,’ उनले भनिन् । ............. प्रधानमन्त्रीले कुनै विशेष ब्रान्डको प्रचार गर्न खोजेको हो भन्ने प्रश्नमा भने राणाले त्यसलाई संयोग मात्र भएको बताइन् । ‘संसद्बाट बाहिरिने क्रममा मेरो उहाँसँग भेट भयो,’ उनले भनिन्, ‘मैले नमस्कार गर्नेबित्तिकै उहाँले भन्नुभयो: हेर्नुस्, मैले गोल्डस्टार लगाएको छु ।’ .......... जेन-जी अगुवा अमित ऊर्जा भन्छन्, ‘शाहले डिजिटल एल्गोरिदम कसरी काम गर्छ भन्ने राम्ररी बुझेका छन् । त्यसैले सार्वजनिक बहसको केन्द्र बदल्ने गरी उनी बेला-बेलामा नयाँ विषय सिर्जना गर्छन् ।’ .......... उनको बुझाइमा प्रधानमन्त्री शाह जनताको ध्यान तान्न सक्ने लोकप्रिय विषय उठाउन निकै सिपालु छन् । ........... १ असारमा फेसबुकमा उनले लेखेका थिए, ‘हप्ताभरि काम गरेर म बिदाको दिन जिस्किन्छु, यो समस्या होइन । दुःख त्यो दिन मान्नु जुन दिन म जिस्किन छाड्छु ।’ ............ शाहले गर्ने यस्ता पोस्ट सतहमा हेर्दा कुनै पनि व्यक्तिले गर्न सक्ने सामान्य अभिव्यक्ति जस्तै लाग्छ । तर आलोचकहरूको तर्क फरक छ । उनीहरूका अनुसार शाह ‘सामान्य व्यक्ति’ होइनन्, जसलाई नेपाली मतदाताले अभूतपूर्व समर्थनसहित सत्तामा पुर्याएका छन् । ती मतदातामध्ये धेरैले अहिले उनीबाट देशको भविष्यबारे स्पष्ट दृष्टिकोण र नेतृत्वको अपेक्षा गरिरहेका छन् । ........ प्रधानमन्त्रीले विदेशी कूटनीतिज्ञ, उच्च सरकारी कर्मचारी, दलका नेताहरू, सांसद, सुरक्षा निकायका प्रमुख, व्यवसायी र सञ्चारकर्मीसँग हुने व्यक्तिगत भेटघाटलाई उल्लेखनीय रूपमा सीमित गरेका छन् । प्रधानमन्त्री बनेपछि उनले कूटनीतिक समुदायसँग सामूहिक रूपमा दुई पटक मात्रै भेट गरेका छन्, २५ चैत र ११ जेठमा । .......... तीमध्ये एक बैठकमा सहभागी एक कूटनीतिज्ञका अनुसार दुवै बैठकको शैली लगभग उस्तै थियो । राजदूतहरूले आ-आफ्नो परिचय दिए, प्रधानमन्त्रीले परराष्ट्र मन्त्रालयले तयार पारेको लिखित मन्तव्य पढेर सुनाए । ‘उहाँले हाम्रो कुरा शान्त भएर सुन्नुभयो, तर धेरै प्रश्न सोध्नुभएन,’ नाम उल्लेख नगर्ने सर्तमा ती कूटनीतिज्ञले कान्तिपुरसँग भने । ........... कम्तीमा दुई जना विदेशी कूटनीतिज्ञका अनुसार यस्तो शैली असामान्य थियो । सामान्यतया नयाँ सरकार बनेपछि राजदूतहरूले प्रधानमन्त्रीसँग व्यक्तिगत भेटघाटलाई प्राथमिकता दिन्छन् । ........... तर शाह सरकारले भने राजदूतहरूलाई दुई पटक सामूहिक रूपमा मात्रै भेट्यो । ‘हामीले यसअघि यस्तो अभ्यास देखेका थिएनौं,’ एक एसियाली मुलुकका कूटनीतिज्ञले भने, ‘यो जानाजानी अपनाइएको नीति हो कि यो सरकारको कार्यशैली नै यस्तै हो, अहिले नै निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन ।’ ........... प्रधानमन्त्रीको पहुँच सीमित गर्ने यो अभ्यास बाहिरी व्यक्तिमा मात्रै सीमित छैन । सरकारी संयन्त्रभित्र पनि त्यसको कडाइका साथ पालना गराइएको देखिन्छ । .......... २१ जेठमा पुष्करले रिक्त रहेको राजदूत पदबारे सरोकार राख्दै प्रधानमन्त्रीलाई सिधै मोबाइल सन्देश पठाएका थिए । बिहान उनले त्यो सन्देश पठाएका थिए, बेलुकी प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयको निर्देशनमा प्रहरीले उनकै घरबाट नियन्त्रणमा लिएर टेकुस्थित उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयमा सोधपुछका लागि लग्यो । .......... भोलिपल्ट पुष्करले कान्तिपुरसँग कुरा गर्दै प्रधानमन्त्रीसँग भेट्ने प्रयास पटक-पटक असफल भएपछि आफूले सिधै सन्देश पठाएको बताएका थिए । गृह मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार व्यक्तिगत लाभका लागि प्रधानमन्त्रीलाई प्रत्यक्ष सम्पर्क गर्नु र प्रशासनिक ‘चेन अफ कमान्ड’ उल्लंघन गर्नु नै उनीमाथि सोधपुछ गर्नुको कारण थियो । प्रहरीले भने पर्याप्त कानुनी आधार नदेखिएपछि सोधपुछपछि पुष्करलाई रिहा गरेको थियो । ........... यो घटनाको पूर्वप्रशासकहरूले तीव्र आलोचना गरे । उनीहरूका अनुसार कुनै कर्मचारीले प्रधानमन्त्रीलाई सिधै सम्पर्क गरेको भन्दै प्रहरीले नियन्त्रणमा लिने अभ्यास निजामती सेवाको इतिहासमै नभएको र यसले अनावश्यक रूपमा अधिनायकवादी कार्यशैलीको संकेत गरेको छ । ............. यो घटनापछि प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयले पुष्करलाई उपराष्ट्रपति कार्यालयको जिम्मेवारीबाट हटाएर अतिरिक्त समूहमा सरुवा गरिदिएको थियो । उच्च सरकारी कर्मचारीहरूलाई पनि प्रधानमन्त्रीसँग सिधै सम्पर्क नगरी मुख्यसचिव सुमनराज अर्यालमार्फत विषयवस्तु अघि बढाउन निर्देशन दिइएको छ । यद्यपि, आवश्यक ठानेका बेला प्रधानमन्त्रीले आफैं वरिष्ठ कर्मचारीलाई बोलाएर छुट्टै छलफल गर्ने गरेको अधिकारीहरू बताउँछन् । .......... शाह प्रधानमन्त्री बनेपछि सरकार सञ्चालनको लय पनि फेरिएको छ । अघिल्ला सरकारहरूमा मन्त्रीपरिषद्का बैठक कहिले सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयमा, कहिले बालुवाटारस्थित सरकारी निवासमा बस्ने गर्थे । सोमबार र बिहीबार नियमित बैठक बस्ने चलन थियो । अहिले भने सबै बैठक सिंहदरबारमै हुन्छन् । निश्चित कार्यतालिका छैन र अधिकांश बैठक आधा घण्टाभन्दा लामो चल्दैनन् । एक समय राजनीतिक भेटघाटले भरिने भएकाले ‘पार्टी प्यालेस’ भनेर व्यंग्य गरिने बालुवाटारस्थित प्रधानमन्त्री निवास अहिले सरकारी कामकाजका लागि प्रयोग हुन छाडेको छ । ........... भूमि व्यवस्था, सहकारी, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री प्रतिभा रावलका अनुसार प्रधानमन्त्री शाह कुनै पनि प्रस्तावलाई ‘धेरै कोणबाट’ हेर्छन् । सम्बन्धित मन्त्रीको कुरा पूरा सुन्छन्, आफ्नो निर्णय जबर्जस्ती थोपर्दैनन् । मन्त्रीपरिषद् बैठकको अन्त्यमा उनी प्रायः मन्त्रीहरूलाई ‘थप भन्नुपर्ने केही छ ?’ भनेर सोध्ने गर्छन् । राम्रो काम गरेको अवस्थामा मन्त्रीहरूको व्यक्तिगत रूपमा प्रशंसा पनि गर्ने रावलको भनाइ छ । ‘प्रधानमन्त्री बोल्नुहुन्न, छलफल गर्नुहुन्न भन्ने सार्वजनिक भाष्य सही होइन,’ उनले भनिन्, ‘सरकारका नीतिगत विषयमा मन्त्रीहरू नियमित रूपमा प्रधानमन्त्रीलाई भेट्न जानुहुन्छ । पार्टीको धारणा आवश्यक पर्ने विषयमा पनि हामी भेट्छौं र उहाँसँग समय पाउन कुनै समस्या हुँदैन ।’ ................ सांसद् केपी खनाल पनि प्रधानमन्त्रीसँगको सम्बन्धलाई औपचारिक तर कार्यमुखी भएको बताउँछन् । काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर हुँदादेखि शाहसँग काम गर्दै आएका खनाल भन्छन्, ‘हामी बालुवाटार जाँदैनौं । प्रधानमन्त्रीलाई भेट्नुपरे सिंहदरबारस्थित कार्यालयमै जान्छौं । पछिल्लो पटक संसद्मा भेट हुँदा उहाँले सरसफाइ अभियान कस्तो भइरहेको छ भनेर सोध्नुभएको थियो ।’ .......... अर्का सांसद् बब्लु गुप्तालाई समेत उनले हालै संसद्बाट बाहिरिँदै गर्दा अँगालो हालेर हालखबर सोध्दै भनेका थिए, ‘तिमी बीचमा कहाँ हराएका थियौ ? के गर्दै छौ ?’ ............ रास्वपा संसदीय दलका उपनेता गणेश पराजुली भन्छन्, ‘पार्टीका विषय सभापति रवि लामिछानेमार्फत प्रधानमन्त्रीकहाँ पुग्छन् । सरकारका विषय पनि प्रधानमन्त्रीबाट त्यही प्रक्रियामार्फत पार्टीमा आउँछन् ।’ ................. काठमाडौं महानगरपालिकामा मेयर रहँदादेखि शाहसँग काम गरेकाहरूका अनुसार प्रधानमन्त्री बनेपछि पनि उनको कार्यशैली खासै बदलिएको छैन । शाहले निर्णय कसरी गर्छन् भन्ने सबैभन्दा स्पष्ट उदाहरण भने संसद्मा होइन, संवैधानिक परिषद्को बैठकको एउटा सानो कोठामा देखियो । प्रधानन्यायाधीशलगायत संवैधानिक निकायका महत्त्वपूर्ण पदमा नियुक्तिका लागि सिफारिस गर्ने ६ सदस्यीय परिषद्को अध्यक्षका रूपमा शाहले २४ वैशाखमा पहिलो बैठक बोलाएका थिए । बैठकअघि परिषद्भित्र र बाहिर दुवैतर्फ एउटा अपेक्षा थियो- सर्वोच्च अदालतकी कायममुकायम प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्लको नाम सिफारिस हुनेछ । सर्वोच्चमा उनी वरिष्ठतम न्यायाधीश थिइन् र परिषद्का अधिकांश सदस्यको रोजाइ पनि उनी नै थिइन् । तर शाहले फरक निर्णय गरे । उनले वरिष्ठताको परम्परा तोड्दै चौथो नम्बरका न्यायाधीश मनोज शर्माको नाम प्रस्ताव गरे । बैठकमा आइपर्न सक्ने सम्भावित चुनौतीलाई उनले अध्यादेशमार्फत पहिल्यै पन्छाइसकेका थिए । ............. परिषद्का सदस्यहरूले कान्तिपुरलाई दिएको जानकारीअनुसार शाहको चाहना कुनै स्पष्ट राजनीतिक सम्बन्ध नभएको व्यक्तिलाई प्रधानन्यायाधीश बनाउने थियो । ............ शाहलाई नजिकबाट चिन्नेहरू उनी निर्णयमा अलमल गर्दैनन् । ‘हुन्छ या हुँदैन’ एउटैमा अडिग रहन्छन् । उनीहरूका अनुसार फाइल या त स्वीकृत हुन्छ, नभए तुरुन्त फर्काइन्छ । ........... अन्ततः प्रधानमन्त्री शाहले ७ असारमा पहिलो पटक सार्वजनिक मञ्चमा उभिएर सम्बोधन गरे । रास्वपाको पहिलो महाधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दै उनले प्रधानमन्त्री बनेयताको पहिलो सार्वजनिक भाषण दिएका थिए । सुरुवातमा उनले भनेका थिए, ‘नबोलौं भन्छु, बोल्ने दिन आइहाल्छ ।’ .............. कतिपय प्रसंगमा उनले आलोचनालाई स्वीकार गरेर उत्तर दिनुभन्दा त्यसको आधार नै अस्वीकार गर्ने शैली अपनाए । ................ ‘गाडीमा इन्जिन जति आवश्यक हुन्छ, ब्रेक पनि त्यत्तिकै आवश्यक हुन्छ,’ ज्ञवालीले भनेका थिए । शाह आफूले बोल्ने क्रममा ज्ञवालीलाई जवाफ दिए, ‘त्यो चिन्ता स्थानीय सडकमा गुड्ने गाडीका लागि उपयुक्त हुन सक्छ । हाम्रो गाडी एक्सप्रेस-वेमा दौडिरहेको छ । गन्तव्यमा पुगेपछि मात्रै ब्रेक लाग्छ ।’
OpenAI’s $43bn offer to Trump is a genius power play Why would Sam Altman, a man who once described capitalism as “awesome”, offer a major stake in his company to Donald Trump? ........ In the next few months, OpenAI will ask investors to part with billions of dollars in a Wall Street IPO expected to value the ChatGPT maker at around $1tn (£750bn). ............. Why would Sam Altman, a man who once described capitalism as “awesome”, offer a major stake in his company to Donald Trump? ......... In the next few months, OpenAI will ask investors to part with billions of dollars in a Wall Street IPO expected to value the ChatGPT maker at around $1tn (£750bn). ........... But it is becoming increasingly likely that Uncle Sam will get a slice for free. The Financial Times reported on Wednesday that
Altman had proposed giving the US government a 5pc stake in the company.
................... the real winner from the arrangement is likely to be Altman. Giving the US public a stake in ChatGPT’s success might turn out to be a masterstroke that is worth the price of admission. .............. AI is facing a growing public backlash amid
fears that data centres will drive up power bills and pollute water supplies.
Giving the American taxpayer a stake in OpenAI might be one way to ease this. “It almost becomes a partnership with the American public,” Trump has said. .................. There is no shortage of ways that the US could support OpenAI, from easing up on model testing to cracking down on rivals and pushing through the construction of data centres. .................. Opening the door to public ownership is a tricky balancing act. Who is to say Trump would stop at 5pc? Bernie Sanders has called for the US taxpayer to have a 50pc stake in AI companies, an idea Altman has discussed with the Left-wing senator.
I offer you the cheapest compute in the world @sama@gdb@OpenAI Himalayan Compute: 10 Years To A Trillion: Detailed Roadmap https://t.co/GscF7rYGUT Invest 100M now. Harvest 30B in 10 years.
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) May 15, 2026
Wendy, who just arrived today from Kenya, came here to learn about technology, meet investors, meet other founders, and seep in the technology culture here.
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) July 2, 2026
The first investor to say yes to us, was @yash_sparrow.
It was a small check but large enough for their fund size & their conviction sped up the rest of the conversations as well - they were just getting started with their 2nd fund - both of us were very early in our journey -… pic.twitter.com/7jPfRxb0ew
19 years ago yesterday I bought the first iPhone at Steve Jobs’ store.
When I arrived at the store with my son Patrick (who officially was first in line), there was nobody there. We set up our chairs and waited, and 45 minutes later, somebody else showed up.
Open-weight models are reaching frontier-level performance at a fraction of the cost. The need for independent inference infrastructure will only grow.
Amir. Congrats. I have an offer you can't refuse. I offer some of the cheapest compute in the world. At a discount. As you know, the demand for compute is huge, unmet and exploding. Future proof yourself, let's talk.
— Paramendra Kumar Bhagat (@paramendra) June 22, 2026
Mark Zuckerberg on the best advice Peter Thiel ever gave him
“Peter was the person who told me this really pithy quote that, ‘In a world that’s changing so quickly, the biggest risk you can take is not taking any risk.’ And I really think that that is true.”
I need to add, with the suit came a free tie, free shirt, and free socks. We just needed to find inexpensive shoes. That’s all I could afford. He was fine with that. https://t.co/OM7qSzjXQ3
